Poznań, 04.12.2023 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.238.2023
Nr rej.: 04122302533
Pan
Andrzej Rataj
Radny Miasta Poznania
Szanowny Panie Radny,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta Poznania pismem z dnia 20 listopada 2023 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta Poznania do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie comiesięcznej akcji promocyjnej bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną, uprzejmie informuję:
W opinii Zarządu Transportu Miejskiego wprowadzenie comiesięcznej akcji promocyjnej bezpłatnych przejazdów komunikacją publiczną nie byłoby właściwym środkiem, aby skutecznie zachęcić mieszkańców do korzystania z komunikacji publicznej. Wieloletnie doświadczenie ZTM oraz innych organizatorów transportu publicznego pokazują, że w procesie zmiany preferencji komunikacyjnych dużo większą rolę od ceny biletu odgrywają takie elementy, jak punktualność i częstotliwość kursowania tramwajów i autobusów, niezawodność, dostępność sieci komunikacyjnej czy czas przejazdu. Niższe znaczenie wysokości opłat za przejazdy pokazał w ostatnim czasie przykład stolicy Estonii – Tallina, gdzie wprowadzenie w 2013 r. bezpłatnej komunikacji nie przełożyło się na długofalowe zwiększenie liczby pasażerów, a udział podróży samochodami w tym mieście systematycznie wzrasta. Obecnie Tallin wycofuje się z bezpłatnej komunikacji i koncentruje się na działaniach zmierzających do poprawy jakości usługi transportowej.
W sytuacji narastającego zatłoczenia komunikacyjnego ZTM zachęca do korzystania z transportu publicznego zamiast transportu samochodowego indywidualnego, który należy ograniczyć ze względu na duże zapotrzebowanie na przestrzeń oraz negatywny wpływ na środowisko. W realizacji tego zamierzenia niezbędne jest współdziałanie z firmami, instytucjami badawczymi, biznesem oraz przedsiębiorcami. ZTM wykorzystuje możliwości transportowe Miasta, stale zwiększa atrakcyjność i efektywność transportu publicznego, żeby zachęcić jak największą liczbę mieszkańców oraz osób przybywających do Poznania, aby korzystały z komunikacji publicznej. Organizuje także cyklicznie akcje promocyjne zachęcające wybrane grupy pasażerów do długofalowego korzystania z transportu publicznego, w tym: 
•	kampanię „płać podatki lokalnie i podróżuj na liniach ZTM taniej”, mającą na celu zachęcanie do rozliczenia podatku PIT w Poznaniu i w gminach objętych porozumieniem międzygminnym w celu uzyskania możliwości zakupu biletów okresowych w niższej cenie. Dotyczy takich biletów jak: Biletu Metropolitalnego, Biletu Seniora lub Biletu 4+ (dla rodziców i dzieci z rodzin wychowujących czworo i więcej dzieci),
•	emitowanie w lokalnych rozgłośniach radiowych spotów promujących atrakcyjne cenowo bilety okresowe, tj. Bilet Semestralny, Bilet Metrolitalny, Bilet Seniora czy Bilet Uczniowski,
•	informowanie w rozgłośniach radiowych o promocjach biletowych w taryfie ZTM, takich jak weekend 24h, rodzina 24h, weekend 24h + rodzina 24h, weekend 1+1,
•	umieszczanie w formie ulotek w Punktach Obsługi Klienta, na stronie ZTM, na profilu facebookowym ZTM informacji dotyczących taryfy biletowej i akcji promocyjnych,
•	promowanie i zachęcanie do skorzystania z bezpłatnych przejazdów na podstawie dowodu rejestracyjnego samochodu w Dniu bez Samochodu (22 września),
•	zachęcanie do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską przez osoby, które ukończyły 70. rok życia,
•	współpracę z poznańskimi uczelniami wyższymi i coroczną wysyłkę informacji dla studentów pierwszego roku o Bilecie Semestralnym i promocjach biletowych,
•	promowanie limitowanych kart PEKA na Okaziciela, która dla podróżnych, turystów może być też wyjątkową pamiątką z Poznania. W tym roku specjalne karty PEKA wydano z okazji: 226. rocznicy urodzin słynnego podróżnika Edmunda Strzeleckiego, upamiętnienia 770-lecia lokacji Poznania oraz 125-lecia tramwajów elektrycznych,
•	przesyłanie do Wydziału Oświaty, do gmin materiałów informacyjnych dotyczących biletu dedykowanego dla uczniów szkół podstawowych,
•	przeprowadzenie akcji mailingowej skierowanej do 100 największych pracodawców w metropolii poznańskiej propagującej korzystne przejazdy dla pracowników za pomocą karty PEKA FIRMA,
•	informowanie osób przyjeżdżających do Poznania o korzystnej ofercie dla grup zorganizowanych,
•	organizowanie spotkań z seniorami (np. w pałacu w Jankowicach) na temat biletu seniora oraz uprawnień dla seniorów.
Zarządowi Transportu Miejskiego zależy na tym, aby pozyskać i utrzymać pasażerów w dalekosiężnej perspektywie. Taryfa cenowa ZTM została skonstruowana w taki sposób, aby przywiązywać pasażerów komunikacji publicznej na dłuższy okres czasu, a nie jedynie krótkookresowo i okazjonalnie. Klienci mają elastyczną możliwość wyboru zakupu biletów długookresowych w przedziale od 14 do 365 dni, a im dłuższy bilet okresowy, tym korzystniejsza cena. Dzięki zakupom biletów długookresowych pasażerowie przywiązują się do komunikacji publicznej na dłużej. W przypadku wprowadzenia raz w miesiącu bezpłatnych dni przejazdów komunikacją miejską zapewne pojawiłyby się też protesty podróżnych regularnie zakupujących bilety długookresowe, którzy czuliby się w takiej sytuacji pokrzywdzeni.
Precyzyjne oszacowanie skutków finansowych wprowadzenia stałego, comiesięcznego, jednodniowego zwolnienia z opłat za przejazdy jest trudne. W opinii ZTM należy się liczyć z obniżeniem dochodów ze sprzedaży biletów na poziomie ok. 7 mln zł rocznie. Pojawiłby się również efekt dotyczący zmiany preferencji biletowych ze strony pasażerów oraz wzrost kosztów obsługi klientów. O ile zdecydowana większość pasażerów nie kupowałaby w tych dniach biletów, to część z nich dalej korzystałaby z kilkumiesięcznych biletów długookresowych i domagałaby się zwrotu pieniędzy za dni bezpłatnych przejazdów – obsługa takich zwrotów wiązałaby z wyższymi kosztami administracyjnymi po stronie ZTM. Ponadto doszłoby do powrotu niewłaściwych nawyków zakupowych objawiających się kumulacją procesu sprzedaży biletów w okresie 1-2 dni w miesiącu. Był to poważny problem przed 2003 r., gdy bilety okresowe były biletami na miesiące kalendarzowe i każdorazowo na przełomie miesiąca mierzono się z koniecznością obsługi ogromnych kolejek w Punktach Sprzedaży Biletów. Problem został mocno zniwelowany wprowadzeniem biletów 30-dniowych, a następnie w 2014 r. taryfą n-dniową. Ustanowienie stałego dnia przejazdów bezpłatnych np. w pierwszy dzień miesiąca, wywoła wzrost zakupów biletów na okres 29-30 dni z datą ważności rozpoczynającą się od 2. dnia miesiąca i tym samym nasilenie kolejek w kilku dniach poprzedzających.
Należy ponadto wziąć pod uwagę fakt, iż koszty funkcjonowania komunikacji miejskiej rosną w dużo wyższym tempie niż przychody ze sprzedaży biletów. Tym samym nie jest uzasadnione wprowadzanie zmian powodujących dodatkowe uszczuplanie dochodów. Pomimo trwającej trudnej sytuacji sektor transportu publicznego niestety nie uzyskał ze strony władz centralnych żadnego wsparcia finansowego, o co występowały zarówno samorządy lokalne poprzez Związek Miast Polskich, jak i organizatorzy i operatorzy publicznego transportu zbiorowego – indywidualnie, a także przez Izbę Gospodarczą Komunikacji Miejskiej. Trudne do oszacowania obniżenie dochodów z tytułu proponowanego wprowadzenia comiesięcznego dnia darmowych przejazdów może jednak okazać się niezwykle istotne na tle obecnej sytuacji budżetowej Miasta.

Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(-) Mariusz Wiśniewski
Z-CA PREZYDENTA MIASTA POZNANIA
Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta