Poznań, 28.06.2024 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.135.2024
Nr rej.: 28062402691
Pan
Adam Szabelski
Radny Miasta Poznania
Szanowny Panie Radny,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta Poznania pismem z 17 czerwca 2024 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta Poznania do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie strategii budowy nowych żłobków publicznych w Poznaniu, uprzejmie informuję:
Miasto Poznań od lat tworzy warunki umożliwiające rodzicom i opiekunom łączenie życia zawodowego z rodzinnym, realizując „Poznański Program Opieki nad dziećmi w wieku do lat 3”. Jego celem jest zwiększenie dostępności terytorialnej i finansowej miejsc opieki w żłobkach, klubach dziecięcych i u dziennych opiekunów dla wszystkich dzieci, w tym dzieci z niepełnosprawnościami oraz wymagających szczególnej opieki, a także podwyższenie standardów opieki. Ponadto, jakość opieki podnoszona jest m.in. poprzez wdrażanie standardów jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz działania zmierzające do zapewnienia rodzicom/opiekunom dzieci dostępu do konsultacji specjalistów (m.in. fizjoterapeuty, logopedy, psychologa) w celu diagnozowania i wczesnego podejmowania interwencji przeciwdziałających deficytom rozwojowym od najwcześniejszego okresu życia. 
1.	Sytuacja demograficzna
W ostatnich latach liczba dzieci w wieku do lat 3 w Poznaniu sukcesywnie spada: 
•	z końcem 2019 r. wynosiła 24 018 dzieci, 
•	z końcem 2020 r. – 23 672 dzieci,
•	z końcem 2022 r. – 19 515 dzieci, 
•	z końcem 2023 r. – 18 510 dzieci.
Oznacza to, że na przestrzeni 5 lat spadek liczby dzieci wyniósł ponad 5,5 tys. 
Również liczba urodzeń zarejestrowanych w Urzędzie Stanu Cywilnego od 2017 r. sukcesywnie spada:
•	2017 r. – 6 420 urodzeń,
•	2018 r. – 6 240 urodzeń,
•	2019 r. – 5 997 urodzeń,
•	2020 r. – 5 805 urodzeń,
•	2021 r. – 5 222 urodzenia,
•	2022 r. – 4 859 urodzeń,
•	2023 r. – 4 387 urodzeń.
Dodatkowo, według prognozy GUS na lata 2022-2050 liczba dzieci w wieku do lat 3 będzie rosła w latach 2022-2026, a od 2027 będzie każdego roku spadać. Zgodnie z prognozą liczba dzieci w wieku do lat 3 w Poznaniu wyniesie:
•	w 2025 r. – 20 852 dzieci, 
•	w 2026 r. - 22 188 dzieci, 
•	w 2027 r. - 21 986 dzieci, 
•	w 2028 r. - 21 801 dzieci, 
•	w 2029 r. - 21 410 dzieci, 
•	w 2030 r. - 20 896 dzieci. 
W kolejnych latach następować ma sukcesywny spadek liczby dzieci – w 2035 r. wynosić będzie 17 662, w 2040 r. - 15 489, a w 2050 r. - 15 225.
2.	Miejsca opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 prowadzone oraz dofinansowywane przez Miasto:
a)	żłobki publiczne: 
W Poznaniu działa 15 żłobków publicznych prowadzonych przez Miasto, które funkcjonują w ramach Poznańskiego Zespołu Żłobków. Zapewniają one łącznie 1362 miejsca. 
Koszt funkcjonowania 1 miejsca  w żłobku publicznym w 2023 r. wynosił miesięcznie 2 065,28 zł (rocznie – 24 783,36 zł), natomiast w 2024 r. miesięczny koszt wynosi 2 377,43 zł (rocznie – 28 529,16 zł).
Zgodnie z danymi na 11.06.2024 r., plan wydatków bieżących Poznańskiego Zespołu Żłobków na 2024 r. wynosi 38 856 746 zł, a majątkowych 4 528 826 zł
b)	Żłobki niepubliczne:
Miasto dofinansowuje też miejsca opieki dla dzieci w żłobkach niepublicznych. 24.05.2024 r rozstrzygnięto otwarty konkurs ofert na dofinansowanie miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w żłobkach niepublicznych. W ramach konkursu zagwarantowanych zostanie 1988 dofinansowanych miejsc (w okresie od 01.09.2022 r. do 30.06.2024 r. dofinansowywanych miało być 2293 miejsc, lecz z uwagi na niepełne wykorzystanie miejsc liczbę dofinansowywanych zmniejszono do 1981 – nie wszystkie są zajęte i według stanu na koniec maja br. jest ponad 110 wolnych miejsc).
Zadanie realizowane będzie od 01.07.2024 r. do 31.08.2026 r. Na dofinansowanie kosztów utrzymania dzieci w żłobkach niepublicznych przeznaczono 25 761 840,44 zł. Wysokość dofinansowanie wyniesie 500 zł miesięcznie na 1 miejsce. Zadanie realizowane będzie w 65 żłobkach niepublicznych.
Ogółem liczba miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 dostępnych w Poznaniu, wedle stanu na koniec czerwca br. wynosi 5087, w tym:
•	4593 miejsca w 114 żłobkach (15 publicznych i 99 niepublicznych),
•	202 miejsca w 10 klubach dziecięcych,
•	292 miejsca u 47 dziennych opiekunów niepublicznych.
3.	Zwiększenie liczby miejsc w żłobkach publicznych i rozwój infrastruktury:
Od 2011 r. w Poznaniu zwiększa się liczbę miejsc opieki na dziećmi w wieku do lat 3 w żłobkach publicznych, korzystając z dofinansowania w ramach rządowego Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „Maluch+” (szczegółowy wykaz w tabeli poniżej), co pozwoliło na uruchomienie prawie 400 nowych miejsc. W 2018 r. pozyskano środki na utworzenie 60 nowych miejsc opieki i od 01.02.2019 r. żłobek „Niezapominajka”, który powstał na Strzeszynie, objął opieką 60 dzieci. Dodatkowo w latach 2013-2019 w ramach programu pozyskano dodatkowe środki na zapewnienie funkcjonowania miejsc opieki utworzonych w poprzednich latach. Poprawiło to dostępność miejsc w placówkach publicznych, a tym samym umożliwiło większej liczbie młodych rodziców powrót do pracy i godzenie obowiązków rodzicielskich z zawodowymi.
Łącznie w latach 2011-2023 utworzono 397 nowych miejsc.
W ramach rządowego Programu Aktywny Maluch 2022-2029 (dawniej: Maluch+) w 2023 r. utworzono dodatkowych 19 miejsc w żłobku „Stokrotka”, a w IV edycji naboru ciągłego Miasto złożyło wniosek o utworzenie kolejnych 102 miejsc (42 jako dodatkowe miejsca w 4 istniejących żłobkach oraz 60 w nowej placówce). Rozstrzygnięcie tej edycji naboru powinno nastąpić do 26.07.2024 r. 
Rok	Cel	
2011	Zwiększenie liczby miejsc planowych w żłobkach o 247 miejsc:
•	Krecik – 37 miejsc,
•	Calineczka – 22 miejsca,
•	Balbinka – 14 miejsc,
•	Ptyś – 13 miejsc,
•	Kalinka – 20 miejsc,
•	Koniczynka – 10 miejsc,
•	Stokrotka – 35 miejsc,
•	Czerwony Kapturek – 16 miejsc,
•	Jacek i Agatka – 2 miejsca,
•	Królewna Śnieżka – 17 miejsc,
•	Żurawinka – 15 miejsc,
•	Przemko – 18 miejsc,
•	Michałki – 18 miejsc,
•	Miś Uszatek – 10 miejsc.	
2012	Zwiększenie liczby miejsc planowych w żłobkach o 50 miejsc:
•	Miś Uszatek – 15 miejsc,
•	Ptyś – 17 miejsc,
•	Stokrotka – 18 miejsc.	
2017	Dostosowanie 22 miejsc opieki dla dzieci z niepełnosprawnościami:
•	Krecik – 5 miejsc,
•	Balbinka – 3 miejsca,
•	Stokrotka – 5 miejsc,
•	Czerwony Kapturek – 4 miejsca,
•	Michałki – 5 miejsc.	
2018	Utworzenie 60 miejsc opieki w formie żłobka w Niezapominajce.	
2019	Zwiększenie liczby miejsc planowych w żłobku Balbinka o 21 miejsc.	
2023	Zwiększenie liczby miejsc planowych w żłobku Stokrotka o 19 miejsc.	
4.	Standardy jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3:
W celu podniesienia jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 podejmowane są różne działania. Opracowywany i wdrażany jest dokument „Standardy jakości opieki dla dzieci do lat 3 w żłobkach”. Dokument przygotował Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren. Standardy definiują i opisują, w oparciu o wiedzę o rozwoju małych dzieci, w jaki sposób ma być organizowana i sprawowana opieka dobrej jakości. Wyróżnione zostały kluczowe obszary, podlegające standaryzacji, takie jak:
•	organizacja – podstawowe warunki opieki,
•	bezpieczeństwo i zdrowie,
•	adaptacja do żłobka i sytuacje przejścia w placówce,
•	sytuacje codzienne: żywienie,
•	sytuacje codzienne: odpoczynek,
•	sytuacje codzienne: czynności higieniczno-opiekuńcze,
•	edukacja i rozwój dziecka,
•	infrastruktura i przestrzeń,
•	niepełnosprawność i specjalne potrzeby dzieci,
•	rodzina,
•	personel – kwalifikacje, kompetencje i rozwój zawodowy.
Wdrażanie standardów jest procesem długofalowym. Wymaga zmian przede wszystkim na poziomie organizacji, zarządzania czy rozwoju kompetencji personelu. Wdrażanie standardów zostało rozpoczęte od żłobków publicznych. Jednakże Miasto zakłada także współpracę z placówkami niepublicznymi. 
Początkowo podjęto prace nad obszarem „Personel – kwalifikacje, kompetencje i rozwój zawodowy”, „Edukacja i rozwój dziecka”, „Bezpieczeństwo i zdrowie”. Zadanie realizował Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren. W ramach podjętych działań przeprowadzono przede wszystkim szkolenia dla dyrektorów żłobków publicznych oraz opiekunów. Odbyły się także seminaria upowszechniające standardy żłobkowe dla wszystkich opiekunek zatrudnionych w publicznych żłobkach oraz przedstawicieli żłobków niepublicznych.
W 2022 r. kontynuowana była praca w obszarze „Edukacja i rozwój dziecka”. Zrealizowano szkolenia dla dyrektorek i opiekunek zatrudnionych w żłobkach publicznych. Jednocześnie podjęto działania w obszarze „Adaptacja w żłobku i sytuacje przejścia w placówce”. W jego ramach odbyły się kolejne szkolenia dla dyrektorek i opiekunek zatrudnionych w żłobkach publicznych oraz zorganizowano seminarium dla przedstawicieli żłobków niepublicznych. Odbyły się także spotkania superwizyjne dla opiekunek ze żłobków publicznych prowadzących adaptacje dzieci do żłobka. Działania realizowane były przez Instytut Małego Dziecka im. Astrid Lindgren.
W 2023 r. kontynuowano proces wdrażania standardów. Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych UMP zlecił realizację 10 szkoleń (9 szkoleń dla personelu żłobków publicznych i 1 szkolenie dla przedstawicieli żłobków niepublicznych dotyczących obszaru sytuacji codziennych oraz rodziny), w których wzięło udział ponad 140 osób zatrudnionych w placówkach publicznych i niepublicznych. Zadanie realizowało Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów KLANZA, oddział w Poznaniu. Na zadanie przeznaczono 49 250,00 zł.
Poprawa jakości opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 to proces wieloletni, więc w kolejnych latach planuje się kontynuację wdrażania Standardów w żłobkach publicznych. Zakłada się także współpracę z podmiotami niepublicznymi organizującymi opiekę nad dziećmi w wieku do lat 3, przede wszystkim zapewniając wsparcie merytoryczne w postaci wykładów, konferencji, szkoleń. 
Ponadto, Miasto zlecając organizację opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 w formie żłobka podmiotom niepublicznym, dokonuje oceny standardów opieki przyjętych w danej placówce. Ocena merytoryczna realizacji zadania, w tym ocena możliwości realizacji zadania publicznego przez podmiot składający ofertę w otwartym konkursie ofert polega m.in. na ocenie działań realizowanych przede wszystkim w poniższych obszarach:
•	infrastruktura i przestrzeń – liczba, wielkość i rodzaj pomieszczeń, wyposażenie żłobka, aranżacja sal i przestrzeni w żłobku,
•	organizacja żłobka – harmonogram dnia dostosowany do potrzeb dzieci do lat 3, podział na grupy, liczebność grup, liczba opiekunów,
•	bezpieczeństwo i zdrowie – prowadzenie oceny rozwoju dziecka, procedury w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa w żłobku, zabezpieczenia sprzętu i przestrzeni, postępowanie w sytuacji wypadku, zachorowania dziecka, działania związane z profilaktyką i promocją zdrowia,
•	edukacja i rozwój dziecka – przyjęty program opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny, różnorodność zajęć edukacyjnych dostosowanych pod względem częstotliwości i rodzaju do potrzeb i stopnia rozwoju dziecka do 3 r.ż., zajęcia wspierające rozwój ruchowy, poznawczy, mowy, komunikacji z otoczeniem, społeczny,
•	adaptacja dziecka w żłobku – realizacja procesu adaptacyjnego, program adaptacyjny we współpracy z rodzicami dziecka, czas trwania adaptacji,
•	przygotowanie dziecka do przedszkola – zakres zadań przygotowujących dziecko do przedszkola,
•	współpraca z rodzicami – forma kontaktu z rodzicami, tj. różnorodność kanałów komunikacyjnych, zakres przekazywanych informacji, podejmowanie działań włączających rodziców w „życie placówki”/integrujących, podejmowanie działań edukacyjnych dla rodziców,
•	sytuacje codzienne (żywienie, odpoczynek, czynności opiekuńczo-higieniczne) – program żywieniowy, formy odpoczynku i relaksu, standard wykonywania czynności opiekuńczo-higienicznych.
Inne wymagania jakościowe podlegające ocenie to m.in. posiadanie monitoringu, placu zabaw/ogrodu i zatrudnienie opiekunów zgodnie z wymogami ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. 
W celu zwiększenia poczucia bezpieczeństwa rodziców oraz w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 54 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, w placówkach opieki działających na terenie Poznania nie rzadziej niż raz na 2 lata prowadzone są czynności kontrolne zgodnie z zatwierdzonym planem kontroli. Czynności te przeprowadzane są również doraźnie w przypadku zgłoszeń o nieprawidłowościach w wypełnianiu funkcji przez placówkę czy dziennego opiekuna. 
5.	Konsultacje specjalistów dla dzieci w wieku do lat 3:
Od kilku lat realizowane jest zadanie: „Zapewnienie rodzicom/opiekunom prawnym dzieci w wieku do lat 3 poradnictwa w zakresie rozwoju dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem indywidulanych potrzeb dziecka, poprzez organizowanie bezpłatnych konsultacji specjalistów (np. psychologa, logopedy, fizjoterapeuty, terapeuty SI)”. W 2024 r. realizację zadania zlecono Fundacji Na Rzecz Wspomagania Rehabilitacji i Szerzenia Wiedzy Kynologicznej "mały Piesek Zuzi", przeznaczając na zadanie 100 000,00 zł. Zadanie realizowane jest od 03.04.2024 r. do 31.12.2024 r. W ramach realizacji zadania zaplanowano:
•	przeprowadzenie obserwacji 300 dzieci w placówkach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3,
•	przeprowadzenie diagnoz dla 200 dzieci w wieku do lat 3,
•	przeprowadzenie konsultacji dla 200 dzieci w wieku do lat 3, 
•	zorganizowanie dyżurów specjalistów minimum 1 raz w miesiącu przez 2 godziny (psychologa, fizjoterapeuty, neurologopedy, terapeuty integracji sensorycznej, dietetyka, pedagoga specjalnego),
•	przeprowadzenie warsztatów dla rodziców/opiekunów prawnych dzieci do lat 3,
•	przeprowadzenie warsztatu dla kadry zatrudnionej w placówkach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3.
Zadanie jest realizowane w publicznych i niepublicznych żłobkach, ale z oferty podczas dyżurów specjalistów skorzystać mogą również chętni rodzice, których np. dzieci nie uczęszczają do placówek opieki; dyrektorzy placówek czy kadra zatrudniona w placówkach opieki.
Biorąc pod uwagę przedstawione dane demograficzne, wymienione działania, koszty funkcjonowania żłobków publicznych oraz możliwości pozyskania środków na funkcjonowanie wcześniej utworzonych miejsc w ramach Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 „Aktywny Maluch” 2022-2029 (wcześniej: Maluch+), w 2023 r. utworzono dodatkowych 19 miejsc w istniejącym żłobku. Obecnie, w ramach IV tury naboru ciągłego, złożony zostanie wniosek o dofinansowanie utworzenia kolejnych 42 miejsc w istniejących żłobkach oraz rozważana jest możliwość złożenia wniosku o utworzenie nowego żłobka na ok. 60 miejsc.
Warto również nadmienić, że ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” wprowadza 3 nowe świadczenia, ułatwiające rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem i aktywizacją zawodową. Jedno ze wspomnianych świadczeń – „Aktywnie w żłobku” – to dofinansowanie do 1500 zł miesięcznie na dziecko na pokrycie kosztów pobytu dziecka w żłobku, klubie dziecięcym czy u dziennego opiekuna.
Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(-) Jędrzej Solarski
Z-CA PREZYDENTA 
MIASTA POZNANIA
Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta