Poznań, 04.07.2024 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.141.2024
Nr rej.: 04072403782
Pani
Klaudia Strzelecka
Radna Miasta Poznania
Szanowna Pani Radna,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta Poznania pismem z 20 czerwca 2024 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta Poznania do rozpatrzenia interpelację Pani Radnej w sprawie przygotowania miasta na sytuacje kryzysowe – pogodowe, uprzejmie informuję:
Od wielu lat w Poznaniu prowadzone są działania, które zabezpieczają mieszkańców przed zagrożeniami związanymi ze zjawiskami atmosferycznymi. W tym celu m.in. buduje się infrastrukturę służącą gromadzeniu wody deszczowej, zatrzymuje się wodę w miejscu jej opadu oraz powiększa się powierzchnię biologicznie czynną, która stanowi naturalną barierę ochronną przed zalewaniem. Wydział Zarządzania Kryzysowego i Bezpieczeństwa UMP opracowuje i uaktualnia „Plan operacyjny ochrony przed powodzią dla Miasta Poznania”. Prowadzi również monitoring stanu wód oraz przygotowuje niezbędne dane w celu ogłoszenia pogotowia przeciwpowodziowego na terenie miasta, alarmu przeciwpowodziowego oraz prowadzenia akcji przeciwpowodziowej. Koordynuje też działania przeciwpowodziowe na terenie Poznania i współdziała w akcji przeciwpowodziowej z sąsiednimi gminami w razie ogłoszenia alarmu przeciwpowodziowego. Wydział utrzymuje i wyposaża Miejski Magazyn Przeciwpowodziowy (w 2023 r. przeznaczono na to 10 tys. zł, w 2024 r. – 30 tys. zł).
W 2021 r. zawarto ze spółką Aquanet S.A. porozumienie w sprawie zasad realizacji zadania własnego gminy w zakresie zagospodarowania wód opadowych i roztopowych przy wykorzystaniu sieci kanalizacji deszczowej na terenie Poznania oraz umowę dzierżawy infrastruktury kanalizacji deszczowej, w ramach której nastąpiło przekazanie systemu kanalizacji deszczowej do spółki Aquanet S.A. W załączeniu przekazuję Pani Radnej pismo spółki Aquanet Retencja Sp. z o.o., w którym przedstawiona jest szczegółowa informacja dotycząca działań prowadzonych z zakresu inwentaryzacji i utrzymania sieci kanalizacji deszczowej w Poznaniu oraz planów inwestycyjnych związanych z zagospodarowaniem wody.
Informuję także, że od 2022 r. prowadzone były prace nad Standardami Retencji dla Miasta Poznania, które ostatecznie zostały wprowadzone w 2024 r. Określają one zasadę priorytetu projektowania i stosowania rozwiązań retencyjnych zatrzymujących wodę, wdrażanych przez inwestorów i mieszkańców.
Natomiast w 2024 r. wprowadzona została Strategia Zarządzania Wodami Opadowymi i Roztopowymi w Poznaniu, która odnosi się do Systemu Gospodarowania Wodami Opadowymi. Celem Strategii jest zrównoważone i zintegrowane gospodarowanie wodami opadowymi na obszarze zlewni miasta poprzez lokalną retencję i wykorzystanie rozwiązań opartych na naturze, pozwalających na minimalizację skutków zmian klimatu, a także poprawę stanu środowiska, w tym jakości wody opadowej w obszarach zurbanizowanych.
Należy jednakże pamiętać, że woda opadowa, w czasie nawalnego deszczu, w bardzo dużej ilości i w bardzo krótkim czasie spływa powierzchniowo ulicami do kanalizacji deszczowej. Jest to woda nie tylko z ulic, ale także z innych utwardzonych terenów przyulicznych. Przeciążona w takim momencie kanalizacja nie jest w stanie na bieżąco odbierać tak dużej ilości wody, co skutkuje zalewaniem fragmentów ulic. Przyczynia się do tego z jednej strony ilość spływającej wody, ale także zabudowywanie i utwardzanie terenów i niewystarczająca retencja wody na posesjach. Dodatkowo kanalizacja wybudowana w ubiegłym wieku nie była projektowane na tak nawalne opady, które zdarzają się dopiero od około 5-6 lat.
W ostatnich latach w Poznaniu zrealizowano wiele projektów, których celem była poprawa sieci wodociągowej i zagospodarowanie wód opadowych. Wśród działań można wymienić m.in.:
•	zakończoną w 2022 r. inwestycję „Zagospodarowanie wód opadowych na terenie użytku ekologicznego Traszki Ratajskie”:
Inwestycja polegała na zapewnieniu ujęcia wód opadowych z powierzchni dachów budynku Liceum Mistrzostwa Sportowego na os. Tysiąclecia i doprowadzenie ich niezależnym rurociągiem do 2 stawów zlokalizowanych na krótkim odcinku istniejącego rowu na terenie parku i użytku ekologicznego Traszki Ratajskie. Bezpośrednio przed wylotem do stawu, wybudowano w nim także zbiornik retencyjny dla zapewnienia okresowej retencji i regulacji maksymalnego dopływu wody do stawu, by w czasie suszy zasilał tereny zamieszkałe przez traszki. Celem wykorzystania wód opadowych była poprawa warunków gruntowo-wodnych i wilgotnościowych oraz uzupełnienie niedoborów wody w 2 stawach. Łączny koszt realizacji zadania wyniósł 2 070 099,05 zł.
•	realizację w 2023 r., w ramach Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego, w 5 lokalizacjach na terenach szkół i przedszkoli tzw. „zielonych ścian” oraz posadzenie 538 drzew:
Realizacja zadania przyczynia się m.in. do oczyszczania powietrza z zanieczyszczeń, zwiększenia bioróżnorodności oraz retencji wód opadowych. Łączny koszt realizacji zadania wyniósł 1 826 867,89 zł.
•	„Rewaloryzację przestrzeni płyty Starego Rynku w Poznaniu wraz z przekształceniem fragmentu bloku śródrynkowego (ulicy Jana Babtysty Quadro) w pasaż kultury”:
Na Starym Rynku, w ramach przebudowy jego płyty, powstały 2 zbiorniki o pojemności 624 m3 (przed domkami budniczymi) i 424 m3 (przy Wadze Miejskiej) wraz z separatorami i przepompownią oraz zbiorniki do podlewania zieleni o łącznej pojemności 22,5 m3. Koszt budowy zbiorników to ok. 13 mln zł. Rozdzielono istniejącą sieć kanalizacji ogólnospławnej na sanitarną i deszczową, a pod płytą rynku ułożono nowe rurociągi. Wprowadzono także wyspy zieleni, które w sposób naturalny retencjonują wodę opadową.
•	Program Centrum:
W ramach prac w śródmieściu, wszędzie, gdzie było to możliwe, dokonano odbrukowań, zwiększając powierzchnie biologicznie czynne  (po północnej stronie ul. 27 Grudnia oraz w pasie między torowiskiem a drogą dla rowerów). Podwojono także liczbę drzew w stosunku do stanu sprzed przebudowy. Zieleń pojawiła się na ulicach, na których do tej pory nie było drzew: ul. Plac Wolności, ul. Ratajczaka, ul. Kantaka, ul. Gwarna. Wprowadzono zieleń wysoką i niską w ciągu ul. Św. Marcin, między ul. Gwarną a Mostem Uniwersyteckim. Woda opadowa jest retencjonowana w glebie. W ramach inwestycji przebudowano sieci wodno-kanalizacyjne, a odcinkowo dokonano renowacji sieci. Zamontowano, tam gdzie to było możliwe, infrastrukturę o zwiększonych przekrojach, celem magazynowania większej ilości wody opadowej.
•	zagospodarowanie zielenią i małą architekturą terenu zlokalizowanego w obrębie ul. Dmowskiego i ul. Łukaszewicza wraz z wprowadzeniem małej retencji (odbiór robót w grudniu 2022 r.)
W ramach inwestycji uporządkowano teren o powierzchni ok. 2500 m2 oraz przywrócono funkcje biologiczne na obszarze, na którym dawniej znajdowały się garaże oraz dojazdy. Teren zagospodarowano zielenią i małą architekturą. Zastosowano przepuszczalne nawierzchnie z kruszywa naturalnego, pojawiły się rabaty z krzewami, bylinami kwitnącymi oraz trawami ozdobnymi. W odpowiedzi na potrzeby okolicznych mieszkańców, wynikające z okresowego zalewania sąsiednich podwórek wodą z opadów deszczu, wybudowano odwodnienie liniowe boiska i nieckę bioretencyjną. Inwestycja realizowana była we współpracy ze spółkami Aquanet S.A. i Aquanet Retencja Sp. z o.o. Prace projektowe oraz roboty budowlane wraz z 2-letnią pielęgnacją gwarancyjną wyniosły 388 064,41 zł.
•	budowę parku kieszonkowego przy ul. Jeżyckiej (odbiór robót w lipcu 2022 r.):
Skwer przy ul. Jeżyckiej o powierzchni 200 m2 został zrekultywowany. W nowym parku kieszonkowym posadzono drzewa owocowe – jabłonie oraz kwitnące rabaty. Wybudowano także zbiornik gromadzący wodę deszczową z sąsiedniego dachu kamienicy. Zebrana woda służy do podlewania skweru. Prace projektowe oraz roboty budowlane wraz z 2-letnią pielęgnacją gwarancyjną wyniosły 138 492,03 zł.
•	zagospodarowanie terenu zielenią i małą architekturą oraz wprowadzenie małej retencji w obrębie ul. Norwida w Poznaniu (odbiór robót w listopadzie 2023 r.):
Zrekultywowano zaniedbaną przestrzeń przy ul. Norwida. W centralnej części terenu zaprojektowano drzewa soliterowe (pojedyncze) – platany klonolistne. Zagospodarowanie wschodniej części terenu (od strony torowiska) ma charakter tymczasowy i stanowi rezerwę dla budowy drogi rowerowej. Na skarpie przewidziano wprowadzenie wysokich krzewów i roślin okrywowych. Krzewy mają stanowić element ozdobny, izolacyjny i zwiększyć bioróżnorodność. Zachodnia cześć skweru wzdłuż muru ogrodzeniowego obsadzona została cisami pośrednimi oraz grabami pospolitymi. Na skwerze wprowadzono nieckę bioretencyjną, zbierającą wodę z ul. Norwida i ul. Barzyńskiego. Inwestycja realizowana jest we współpracy ze spółkami Aquanet S.A. i Aquanet Retencja Sp. z o.o. Prace projektowe oraz roboty budowlane wraz z 2-letnią pielęgnacją gwarancyjną wyniosły 558 084,49 zł.
Każdego roku prowadzone są także działania na miejskich działkach w zakresie: 
•	utrzymania wałów przeciwpowodziowych na Bielnikach, Zawadach, Dębinie oraz Luboń-Dębina,
•	konserwacji budowli hydrotechnicznych, Stawów Sołackich, Stawów Strzeszyńskich,
•	robót budowlano-konserwacyjnych na gruntach pokrytymi urządzeniami wodnymi.
Koszt tych działań w ostatnich 3 latach wynosi średnio 1 180 000,00 zł rocznie.
Obecnie, przy projektowaniu dróg, Zarząd Dróg Miejskich dąży do tego, aby wody opadowe były zagospodarowywane w miejscu ich powstawania, co pozwoli uniknąć przeciążenia istniejącej kanalizacji deszczowej. W tym celu stosuje się m.in.: nawierzchnie przepuszczalne, odwodnienie powierzchniowe czy budowane są zbiorniki retencyjne. Przy gruntach nieprzepuszczalnych odcinkowo stosowana jest także retencja kanałowa. Kanalizację deszczową buduje się, gdy nie ma możliwości zastosowania tych rozwiązań.
W ciągu ostatnich 3 lat za pomocą nawierzchni przepuszczalnej utwardzano m.in.:
•	ul. Bursztynową (odcinek od ul. Dolnej do posesji nr 55), koszt robót budowlanych wyniósł 501 430 zł,
•	ul. Anyżową, koszt robót budowlanych wyniósł 536 455 zł,
•	ul. Mścibora (odcinek od ul. Światopełka do ul. Miłowita), koszt robót budowlanych wyniósł 135 499 zł,
•	ul. Umultowską (odcinek od ul. Ślazowej do ul. Widłakowej), koszt robót budowlanych wyniósł 470 397 zł,
•	ul. Zbyłowita, koszt robót budowlanych wyniósł 249 453 zł,
•	ul. Rubież (odcinek od ul. Bolka do ul. Juranda), koszt robót budowlanych wyniósł 439 954 zł,
•	ul. Obrzeże (odcinek od ul. Tarczowej do ul. Przesmyk), koszt robót budowlanych wyniósł 500 983 zł,
•	ul. Irysową (odcinek od ul. Malwowej do ul. Stokrotkowej), koszt robót budowlanych wyniósł 428 039 zł,
•	ul. Bursztynową (odcinek od posesji nr 55 do ul. Miętowej oraz dojazd do posesji 
nr 20-22 i 28-34), koszt robót budowlanych wyniósł 742 109 zł,
•	ul. Spokojną, koszt robót budowlanych wyniósł 518 741 zł,
•	ul. Wrotyczową, koszt robót budowlanych wyniósł 187 601 zł.
W bieżącym roku nawierzchnie przepuszczalne zostaną wykonane na kolejnych ulicach, takich jak:
•	ul. Wojnowicka,
•	ul. Świętogórska (odcinek od ul. Augustyna Kordeckiego do ul. Adama Logi),
•	ul. Urocza (odcinek od ul. Kopcowej do ul. Kresowej),
•	ul. Jasne Błonie (odcinek od ul. Naramowickiej do ul. Uroczej),
•	ul. Pawła Cymsa,
•	ul. Zbigniewa Kiedacza,
•	ul. Stanisława Worcella,
•	ul. Barlinecka,
•	ul. Karkonoska (odcinek od ul. Lubowskiej do ul. Polanowskiej),
•	ul. Hiacyntowa (odcinek od ul. Floksowej do szkoły),
•	ul. Kormorana.
Materiał przepuszczalny (kostkę brukową typu Eco-domino) zastosowano również podczas realizacji innych zadań, które zakończyły się w 2024 r., są to m.in.:
•	budowa ul. Anny Danysz od ul. Karpińskiej do ul. Strzeszyńskiej, koszt robót budowlanych wyniósł 656 544 zł;
•	przebudowa ul. Architektów, koszt robót budowlanych wyniósł 3 117 587 zł.
Wody opadowe zagospodarowywane są także w pasach zieleni, przy budowie dróg rowerowych i chodników oddzielonych od jezdni. W latach 2020-2023 Zarząd Dróg Miejskich dokonał również odbruków na 26 ulicach, co zwiększyło powierzchnię biologicznie czynną, umożliwiającą odprowadzanie wód opadowych, łącznie o 12 tys m2. W 2020 r. odbruki wykonano na ul. Karmelickiej, ul. Kwiatowej, ul. Białej. W latach 2021/2022 – na ul. Załęże, ul. W. Sikorskiego, ul. J. Umińskiego. Z kolei w latach 2022/2023 – na ul. Kanałowej, ul. Prusa, ul. Lodowej, a w 2024 r. – na ul. S. Czarnieckiego, ul. J. Spychalskiego (na wysokości ul. Poplińskich) i ul. Św. Jerzego przy ul. Wierzbięcice. 
W 2023 r. w celu zagospodarowania wód opadowych wybudowano też nowy zbiornik na os. Kiekrz. Łączny koszt projektu oraz robót budowlanych wyniósł 4 998 681,45 zł.
Zarząd Zieleni Miejskiej na terenach zielonych zwiększa powierzchnie biologicznie czynne i przepuszczalne oraz zmniejsza tempo spływu powierzchniowego wody. Działania te prowadzone są m.in. w ramach programu „Wsparcie małej retencji wodnej i rozwój zielono-błękitnej infrastruktury na obszarze Metropolii Poznań –  Etap I” (etap realizowany do czerwca 2026 r.). W budżecie ZZM na ten cel zarezerwowane jest 1 245 248 zł. W jego ramach wcześniej zagospodarowano już teren zieleni przy ul. Burszty oraz na Chartowie. W tym roku zrealizowany będzie także park przy ul. Inflanckiej. Powyższe działania zwiększyły możliwości retencyjne, zbudowano niecki wodne oraz ogród deszczowy. Dodatkowo, przy wsparciu spółki Aquanet Retencja Sp. z o.o., w Parku Szelągowskim planowane są działania zmniejszające bezpośredni spływ wód opadowych do sieci kanalizacji lub rzeki Warty. Rozpoczynają się także działania projektowo-realizacyjne w parku linowym na Górczynie i Parku Czarneckiego.
Na terenach rolniczych Poznania lub Skarbu Państwa utrzymywane są także urządzenia melioracji wodnej (obszary m.in.: Moraska, Radojewa, Umultowa, Spławia, Szczepankowa, Krzesin, Junikowa i Kiekrza). Służą one regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby i ułatwieniu jej uprawy, w tym w szczególności przetrzymania wód w okresach niedoborów opadów, odprowadzaniu wód w okresach ich nadmiarów oraz zwiększenia retencyjności na gruntach.
W latach 2021-2023 działania te realizowano w zakresie:
•	utrzymywanie urządzeń wodno-melioracyjnych: w 2021 r. – 250 tys zł, w 2022 r. – 365 tys zł, w 2023 r. – 185 tys zł,
•	opracowanie niezbędnych dokumentacji architektoniczno-budowlanych remontu urządzeń wodno-melioracyjnych: w 2021 r. – 29 tys zł, w 2023 r. – 33 500 zł,
•	utrzymywanie przepompowni Bielniki w ramach Planu zabezpieczenia przeciwpowodziowego Miasta Poznania: w 2021 r. – 1 050 000 zł, w 2022 r. – 30 tys zł, w 2023 r. – 139 tys zł.
Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(-) Mariusz Wiśniewski
Z-CA PREZYDENTA MIASTA POZNANIA
Zał. 1

Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta