Poznań, 22.11.2024 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.287.2024
Nr rej.: 221124-2288
Pan
Adam Szabelski
Radny Miasta Poznania
Szanowny Panie Radny,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta pismem z 13 listopada 2024 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie problemów związanych z obsuwaniem się gruntu na obszarze Wilczego Młyna, uprzejmie informuję:
W 2017 roku mieszkańcy osiedla Wilczy Młyn wystąpili do Prezydenta z wnioskiem o przeprowadzenie badań gruntu, które wskażą przyczyny powstania „szkód w postaci spękań ścian, odsuwania się schodów i tarasów od głównych brył budynków”. W grudniu 2017 r. na zlecenie Miasta została opracowana „Opinia geotechniczna określająca warunki gruntowo-wodne i geotechniczne występujące w podłożu osiedla Wilczy Młyn w Poznaniu”. W styczniu 2018 r. mieszkańcy osiedla zapoznali się z opinią, a w lutym tego samego roku odbyło się spotkanie, w trakcie którego mieszkańcom osiedla zostały przedstawione wyniki przeprowadzonych prac i badań geotechnicznych.
Na podstawie badań i obserwacji ustalono m.in., że w przeszłości znajdowały się w tym miejscu liczne cieki, rowy i zagłębienia bezodpływowe. Teren od północy (tj. od ul. Karpiej do ul. Rataja) był stale podmokły, a poziomy wody gruntowej oraz wody w ciekach bezpośrednio nawiązywały do wodostanów Warty. Teren został wyrównany i podniesiony nasypami. Aktualnie powierzchnia terenu osiedla nachylona jest w kierunku wschodnim, z lekkim odchyleniem ku północy i opada skarpą do doliny Warty. 
Występujące poniżej nasypów gliny zwałowe są gruntami bardzo wrażliwymi na wszelkie zmiany zawilgocenia. Z kolei znajdujące się tam także iły są zaliczane do gruntów wrażliwych na zmiany wilgotności (grunty ekspansywne), czego efektem jest zwiększenie (pęcznienie) lub zmniejszenie (kurczenie) ich objętości. W przypadku nieuwzględnienia w trakcie projektowania budynków i później budowy nietypowych właściwości iłów, w tym głównie zmian ich objętości, bardzo często dochodzi do awarii obiektów budowalnych wybudowanych na terenach, gdzie się one znajdują. Pęcznienie wywołane jest najczęściej przez zmianę stosunków wodnych i wilgotności podłoża oraz przedostające się do niego zanieczyszczenia. Zmiana wilgotności podłoża jest często wynikiem uchybień popełnionych na etapie projektowania, wykonania i eksploatacji obiektów. W związku z tym w opinii geotechnicznej przedstawiono również zalecenia i wskazania dotyczące posadowienia obiektów budowlanych na gruntach ekspansywnych. Ponadto przeprowadzono badania w celu ustalenia stateczności skarpy od wschodniej granicy osiedla z uwzględnieniem skarpy opadającej do doliny Warty. Potwierdzono, że stateczność skarpy jest zachowana – przy współczynnikach bezpieczeństwa znacznie przekraczających wartość dopuszczalną.
Dla tak skomplikowanego podłoża gruntowego, które występuje na terenie osiedla Wilczy Młyn, realizacja zabudowań powinna być poprzedzona odpowiednimi badaniami geologicznymi i geotechnicznymi, a następnie dopiero na tej podstawie powinno nastąpić odpowiednie zaprojektowanie i wykonanie obiektów budowlanych. Na podstawie dostępnych materiałów Wydział Klimatu i Środowiska ustalił, że na etapie projektowym w przeważającej części obiektów nie wykonano stosownych badań podłoża gruntowego. Szkody powstające na terenie osiedla mogą powstawać w wyniku posadowienia fundamentów na nasypach, w skład których wchodzą grunty próchniczne, a lokalnie również organiczne oraz ekspansywne iły, czyli grunty słabonośne. 
Z uwagi na stwierdzoną znaczną zmienność rodzaju i stanu gruntów w podłożu osiedla wykonane rozpoznanie geotechniczne należy traktować jako wstępne. Dla określenia warunków gruntowo-wodnych pod poszczególnymi budynkami wykazującymi spękania czy inne uszkodzenia, zalecane jest wykonanie osobnych badań – indywidualnie dla każdej posesji.
Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania należy zaznaczyć, że ustalenie przyczyn powstawania szkód w poszczególnych budynkach, jak również zabezpieczenie ich przed dalszymi uszkodzeniami, leży w gestii właściciela budynku przy współpracy z właściwym organem administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego.
Wydział Klimatu i Środowiska przeprowadził w październiku 2022 r. i w listopadzie 2024 r. oględziny terenu zagrożonego osuwaniem się mas ziemnych oraz terenu nieaktywnego osuwiska, położonych w kierunku zachodnim i południowo-zachodnim od osiedla Wilczy Młyn. Nie zaobserwowano widocznych śladów masowych ruchów gruntu w postaci osuwania się ziemi, mogących powstać w ostatnich latach. Ponadto od czasu sprawy prowadzonej na przełomie 2017 i 2018 roku mieszkańcy osiedla Wilczy Młyn nie zgłaszali do Wydziału czy Straży Miejskiej problemów związanych z obsuwaniem się ziemi lub uszkodzeniami budynków. Nie odnotowano też występowania takich zjawisk w innych rejonach Naramowic i Winograd. 
Informacje od mieszkańców osiedla w tej sprawie nie wpłynęły również do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania. Problem pęknięć ścian budynków na terenie osiedla Wilczy Młyn był zgłaszany do PINB w 2017 roku przez ówczesną Przewodniczącą Zarządu Osiedla Naramowice. Po przeprowadzeniu oględzin terenu, Powiatowy Inspektor nie stwierdził podstaw do interwencji w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynków.
Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z ustawą Prawo budowlane, właściciele obiektów budowlanych są zobowiązani do utrzymywania i użytkowania tych obiektów w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia ich właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Dopiero zaniedbania właścicieli w tym zakresie są podstawą do podjęcia interwencji przez organy nadzoru budowlanego, a w szczególności do wydania decyzji nakazującej właścicielowi budynku usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Wiąże się to z przeprowadzeniem kontroli konkretnej nieruchomości i w razie potrzeby wydaniem decyzji nakazowej, w oparciu m.in. o sporządzany na zlecenie właściciela obiektu protokół z kontroli okresowej (5-letniej) stanu technicznego i przydatności do użytkowania.
W związku z tym, w przypadku wskazania Powiatowemu Inspektoratowi Nadzoru Budowlanego konkretnych adresów nieruchomości, które zdaniem wnioskujących wymagają interwencji wobec właścicieli znajdujących się na nich obiektów, PINB przeprowadzi kontrole budynków i w razie potrzeby także dalsze postępowanie.
Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(-) Natalia Weremczuk
ZASTĘPCZYNI
PREZYDENTA MIASTA POZNANIA
Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta