Poznań, 02.09.2025 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.248.2025
Nr rej.: 020925-1618
Pan
Adam Szabelski
Radny Miasta Poznania
Szanowny Panie Radny,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta pismem z 21 sierpnia 2025 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie segregacji odpadów tekstylnych, uprzejmie informuję:
W związku ze zmianą ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach [1], od początku 2025 roku gminy mają obowiązek przyjmowania odpadów odzieży i tekstyliów w punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych (dalej: PSZOK, gratowisko). Nowelizacja nie wprowadziła obowiązku zbiórki tych odpadów w workach czy pojemnikach z terenu nieruchomości. Nakłada jedynie na gminy obowiązek przyjmowania odpadów tego typu w PSZOK-ach. Ponadto nie nastąpiły zmiany w obowiązującym rozporządzeniu z zakresu selektywnego zbierania odpadów [2]. W związku z tym odpadów odzieży i tekstyliów nie należy traktować na równi z pozostałymi frakcjami odpadów selektywnych (bioodpady, papier, metale i tworzywa sztuczne, szkło), co ma istotne znaczenie dla organizacji systemu gospodarki odpadami. 
Jeszcze przed wprowadzeniem regulacji obligatoryjnego przyjmowania odpadów odzieży i tekstyliów w PSZOK-ach, Miasto umożliwiało to mieszkańcom na wszystkich trzech poznańskich gratowiskach. Dodatkowo do końca 2027 roku planowane jest uruchomienie przez Zakład Zagospodarowania Odpadów w Poznaniu sp. z o.o. (dalej: ZZO) dwóch nowych gratowisk – przy ul. Lutyckiej oraz ul. Obodrzyckiej. Mając na uwadze długość procesu rozbudowy sieci PSZOK, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom mieszkańców, od 15 marca br. rozszerzono działalność mobilnych punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych (dalej: MPSZOK, gratowóz) o możliwość oddawania odpadów odzieży i tekstyliów. Warto zaznaczyć, że obecnie gratowóz zatrzymuje się w blisko 70 punktach na terenie całego miasta raz na kwartał. Od momentu rozszerzenia usługi o zbiórkę zużytej odzieży i tekstyliów, MPSZOK cieszy się dużym zainteresowaniem mieszkańców, o czym świadczą masy zebranych odpadów odzieży i tekstyliów. Do lipca br. zebrano ich łącznie w PSZOK i MPSZOK 198 ton. Dla porównania w całym 2024 roku było to zaledwie 65 ton.
Aby ułatwić pozbywanie się tej frakcji odpadów, Miasto wraz z ZZO analizuje dodatkowe możliwości rozszerzenia zakresu zbiórki od mieszkańców odpadów odzieży i tekstyliów lub odzieży nadającej się do ponownego użycia. Docelowo planuje się, aby w przyszłym roku MPSZOK zatrzymywał się łącznie w 100 lokalizacjach. Ponadto w ramach działań ze spółką ZZO analizowana jest prawna i finansowa możliwość ustawienia pojemników przeznaczonych do zbiórki tej frakcji odpadów, jak i odzieży nadającej się do ponownego użycia - w wybranych lokalizacjach w mieście. Rozwiązanie to jednak wymaga czasu – z uwagi na kwestie logistyczne, uwarunkowania prawne oraz konieczność określenia kosztów i sposobu finansowania.  
W celu zwiększania świadomości mieszkańców w zakresie sposobu postępowania z odzieżą, Miasto uruchomiło nabór wniosków na tzw. małe granty. Wyłoniono pięć organizacji pozarządowych, z czego trzy zaproponowały projekty obejmujące właśnie tą tematykę. Jedną z nich jest Stowarzyszenie Centrum Promocji Ekorozwoju, które w ramach projektu pod nazwą #PiątkowoDajeDrugieŻycie promuje ideę ponownego wykorzystywania przedmiotów. W opisie działań zaplanowano m.in. cykl warsztatów poświęconych dawaniu drugiego życia zniszczonym rzeczom, happeningi, przygotowanie ulotki z lokalizacją giveboxa na Piątkowie oraz wskazówkami dotyczącymi właściwego postępowania z odpadami tekstylnymi, a także kampanię w mediach społecznościowych.
Na uwagę zasługują także mniejsze inicjatywy organizowane przez ZZO lub Miasto. Spółka zorganizowała m.in. akcję pod nazwą „Z domu na PSZOK – wsparcie dla seniora”, skierowaną dla mieszkańców powyżej 65. roku życia, nie mających możliwości samodzielnego dostarczenia odpadów problemowych – w tym znaczącej ilości odpadów tekstylnych – do PSZOK. Kolejną taką inicjatywą realizowaną przez Miasto była wymiana tekstyliów na sadzonki pelargonii podczas Pikniku Ekologicznego. Dodatkowo od stycznia do sierpnia br. zrealizowano szereg działań związanych z edukacją i promocją prawidłowego postępowania z odzieżą i tekstyliami. Plakaty dotyczące segregacji tekstyliów zostały przekazane poznańskim spółdzielniom i wspólnotom mieszkaniowym oraz umieszczone na przystankach komunikacji miejskiej.
Odnosząc się do zaproponowanych przez Pana Radnego sposobów odbioru odpadów odzieży i tekstyliów, wyjaśniam, że zorganizowanie takiej zbiórki w systemie „workowym” (np. wraz z odpadami wielkogabarytowymi) spotęgowałoby ryzyko rozrywania tych worków i ich zalegania w przestrzeni publicznej oraz powstawania dzikich wysypisk. Dlatego też obecnie Miasto nie planuje wyposażać każdej nieruchomości w dodatkowe pojemniki czy worki do zbiórki odpadów odzieży i tekstyliów. Takie działania spowodowałyby wzrost kosztów obsługi systemu. Warto podkreślić, że system gospodarowania odpadami musi się samoistnie bilansować – to znaczy, że opłaty ponoszone przez mieszkańców muszą pokrywać wszystkie koszty systemu. W takiej sytuacji obciążanie go dodatkowymi wydatkami mogłoby wpłynąć negatywnie na utrzymanie obecnych stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Należy jednak wskazać, że podejście do tego systemu musi być racjonalne zarówno pod względem ekologicznym, jak i ekonomicznym. Nie można go rozbudowywać bez możliwości optymalnego i efektywnego skalkulowania kosztów wprowadzenia nowych usług. Wiele zależy również od rozwiązań technicznych, które dostępne będą na naszym rynku w przyszłości. 
Zbiórka odzieży i tekstyliów stanowi istotny problem w skali całego kraju. Brakuje odpowiedniej infrastruktury (niedostateczna liczbą punktów zbiórki i zagospodarowania tekstyliów) oraz spójnych wytycznych dotyczących segregacji. Problemem są też bardzo wysokie koszty zagospodarowania zebranej selektywnie odzieży. Konieczne jest zatem wsparcie gmin poprzez wprowadzenie systemowych działań i rozwiązań, które wpłyną na pokrycie kosztów zagospodarowania odzieży przez podmioty ją produkujące i wprowadzające na rynek (rozszerzona odpowiedzialność producentów odzieży). Regulacja dotycząca odpadów odzieży i tekstyliów została wprowadzona bez wcześniejszego przygotowania infrastruktury – chociażby w postaci instalacji umożliwiających recykling zebranych odpadów tekstylnych. Obecnie najczęstszym sposobem zagospodarowania tych odpadów jest ich przetwarzanie na paliwo alternatywne, co nie przekłada się na możliwość zaliczenia zebranej selektywnie odzieży do poziomów recyklingu. 
Należy pamiętać, że dobrą i czystą odzież, która nie jest zniszczona i może posłużyć innym powinno się przekazywać osobom potrzebującym, fundacjom czy instytucjom charytatywnym. Ważne, aby mieszkańcy potrafili świadomie rozgraniczać dobrą odzież i tekstylia od odpadów. Przekazywanie bowiem instytucjom pomocowym odzieży nieprzydatnej, zniszczonej, stanowiącej odpady, naraża je na wysokie koszty związane z ich utylizacją. Odpady odzieży nie powstają w sposób analogiczny jak bioodpady, odpady opakowaniowe czy zmieszane. Stanowią odpad czysty i można je bezpiecznie gromadzić w domu, a dopiero po zebraniu większej ilości przekazać do PSZOK czy oddać w MPSZOK w terminie określonym w harmonogramie. Należy mieć na uwadze, że zanieczyszczone, zużyte materiały, które były wykorzystywane np. do sprzątania, można w incydentalnych przypadkach wyrzucać do pojemnika przeznaczonego na odpady zmieszane, ponieważ nie nadają się do recyklingu. Jednocześnie trzeba podkreślić, że nie chodzi tu o tekstylia zabrudzone substancjami chemicznymi, farbami, olejami i innymi niebezpiecznymi substancjami. Te bezwarunkowo muszą być oddawane do PSZOK-ów. Obserwując obecny problem w skali kraju warto chociaż przez chwilę zastanowić się nad tym, dlaczego powstaje tak dużo odpadów odzieży i tekstyliów i jak codzienne wybory każdego z nas przekładają się na ich wytwarzanie. 
Podsumowując, zmiany w ustawie od 1 stycznia 2025 r. nałożyły na gminy jedynie obowiązek zapewnienia przyjmowania odpadów odzieży i tekstyliów w PSZOK. W Poznaniu jednak oprócz tych minimalnych wymagań zapewniono dodatkowo usługę przyjmowania odpadów odzieży i tekstyliów w gratowozach. Poszukiwane są również kolejne rozwiązania, jednak ich dobór musi być racjonalny oraz możliwy do wdrożenia, realizacji i sfinansowania. O wszystkich szczegółach oraz zmianach w tym zakresie Wydział Gospodarki Komunalnej będzie informować na stronie „Wszystko o odpadach”.
Podstawa prawna
[1] Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1579 ze zm.).
[2] Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 10 maja 2021 r. w sprawie sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz. U. z 2021 r. poz. 906).
Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(-) Natalia Weremczuk
ZASTĘPCZYNI PREZYDENTA MIASTA POZNANIA
Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta