Poznań, 3 czerwca 2020 r.
Nr sprawy: Or-II.0003.1.157.2020

Pan 
Bartłomiej Ignaszewski
Radny Miasta Poznania

Nr rej.: 030620-274 

Szanowny Panie Radny,
odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta Poznania pismem z dnia 20 maja br. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta Poznania do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie koszenia traw w mieście, uprzejmie informuję:
Widząc potrzebę zwiększania kształtowania świadomości społecznej dla zachowania dziedzictwa przyrodniczego oraz mając na uwadze konieczność ochrony terenów zieleni, w tym uregulowania kwestii dotyczącej między innymi koszenia – Wydział Kształtowania i Ochrony Środowiska podjął prace mające na celu wypracowanie standardów ochrony zieleni w mieście. Jednak w obecnej sytuacji wywołanej epidemią koronawirusa, a co za tym idzie konieczności powstrzymania się z wydatkami, które nie są aktualnie niezbędne do funkcjonowania Miasta, konieczne stało się przesunięcie wykonania opracowania na następny rok kalendarzowy. W związku z powyższym prace nad stworzeniem standardów zostaną sfinalizowane w 2021 roku.
Podkreślam jednak, że takie standardy nie mogą być jednolite dla wszystkich jednostek i wydziałów, jako że każdy teren zieleni posiada swoją specyfikę i wymaga indywidualnego podejścia. Zieleń w mieście pełni wiele różnych funkcji, nie tylko funkcję biologiczną, ale również kulturową czy estetyczną, 
w związku z czym standardy muszą być dopasowane do specyficznych warunków konkretnych terenów.   
Ponadto zaprzestanie całkowitego koszenia traw jest procesem długotrwałym i wieloletnim. Jest to proces zależny od wielu czynników, w tym od okresu wegetacyjnego roślin i należy go prowadzić racjonalnie i stopniowo. Przygotowanie terenów do ograniczenia i w konsekwencji wyeliminowania ich koszenia polega między innymi na dosiewaniu innych gatunków roślin do istniejących, a zabieg taki 
z sukcesem można wykonywać wyłącznie w określonej porze roku. Przygotowywanie terenów pod ten cel musi także odzwierciedlać uchwalony budżet miasta.
Zaprzestanie koszenia trawników utrzymywanych do tej pory w reżimie wielokrotnego koszenia spowoduje uwolnienie alergenów (pyłków traw) oraz problemów natury biologicznej i estetycznej – trawy po wydaniu nasion przestają rosnąć i usychają. Ponadto wkroczenie roślin przypadkowych, po zaprzestaniu koszenia dzisiejszych trawników, także przyczyni się do intensyfikacji produkcji pyłku przez np. szczaw czy bylice.
Poniżej przedstawiam opis działań podejmowanych przez poszczególne jednostki, w kwestii koszenia traw.
•	Zarząd Zieleni Miejskiej:
Większość obiektów położonych w centrum miasta, administrowanych przez ZZM, wyposażona jest w systemy nawadniające, dzięki czemu trawniki utrzymywane są w dobrej kondycji i aby spełnić założone funkcje, muszą być koszone. Natomiast celem zapobiegania suszy wszędzie tam gdzie nie ma systemów nawadniających, w przypadku długotrwałego braku opadów okresowo wstrzymuje się koszenie trawników. 
W 2019 roku ZZM roku podjął działania, dzięki którym w wielu miejscach częstotliwość koszenia została zmieniona z intensywnej na ekstensywną, co oznacza, że przed skoszeniem pozwala się roślinom dorastać do 20 cm. Ponadto firmy konserwujące zieleń w parkach i zieleńcach nie mają ustalonej częstotliwości koszenia i jest ona uzależniona od wysokości roślin na powierzchni trawiastej, która z kolei uzależniona jest od warunków atmosferycznych. W danym sezonie koszeń może być mniej, ze względu na brak opadów, albo więcej, kiedy temperatura i wilgotność powodują, że trawa rośnie znacznie szybciej. 
Na większości obszarów trawiastych na terenie parków i zieleńców jeszcze rzadsze koszenie jest niemożliwe ze względu na funkcje, które pełnią oraz ze względów ekonomicznych, jako że zaniedbanie wykonywanych od lat zabiegów pielęgnacyjnych może doprowadzić do ich zniszczenia, a przywrócenie właściwego stanu wymagałoby dużych nakładów finansowych. Rzadsze koszenie powodowałoby także zwiększenie kosztów wygrabienia pokosu i wywozu bioodpadów, co przy częstszym koszeniu może być wyeliminowane, gdy wykonawca korzysta z kosiarek z opcją mulczowania (rozdrobnione rośliny pozostają wtedy na powierzchni trawiastej, co nie tylko obniża koszty, ale też korzystnie wpływa na stan murawy). Biorąc pod uwagę specyfikę danego obiektu, wyznacza się fragmenty parków, na których koszenie można wykonywać jeszcze rzadziej (np. fragmenty Cytadeli, park ekologiczny w Kiekrzu, Szachty na Świerczewie).
•	Zarząd Dróg Miejskich:
Zarząd Dróg Miejskich opiekuje się ponad 9,5 mln m2 terenów zieleni. Tereny zieleni w pasie drogowym, ze względu na jego specyfikę, rozdrobnione są często na fragmenty o powierzchni 
kilku - kilkunastu m2. W roku 2020 koszeniu podlegać będzie 2 mln m2.
W związku z deficytem opadów atmosferycznych oraz wysokimi temperaturami obserwowanymi 
w ostatnich latach, Zarząd Dróg Miejskich wprowadził w tym roku szereg zmian do umów 
z wykonawcami. W znacznym stopniu, bo o ponad 1/3, zmniejszono areał terenów zieleni podlegających koszeniu, tym samym zamieniając obszar ponad 100 ha w tzw. łąki miejskie (ekologiczne). Na wielu ulicach ograniczono częstotliwość koszenia jedynie do dwóch koszeń 
w ciągu sezonu wegetacyjnego, wprowadzono również zapisy umowne pozwalające na wstrzymanie koszenia, kiedy warunki atmosferyczne nie będą odpowiednie (okresy suszy), a także zwiększono wysokość trawy, która podlega koszeniu, jak również minimalną wysokość trawy po koszeniu. Wprowadzono wymóg rozdrabniania pokosu i pozostawiania go w miejscu koszenia, 
jeśli pozwala na to wysokość koszonych roślin (nie mogą być one za wysokie), co zapewnia możliwość obiegu materii organicznej, chroni glebę przed erozją, a także poprzez ograniczenie transportu i emisji spalin, chroni powietrze. 
W roku 2020, w porównaniu do 2019 planuje się zmniejszenie powierzchni koszenia w wysokim standardzie (częstsze koszenie, zależne od warunków atmosferycznych) z 260 ha do 140 ha - 
w niskim standardzie (koszenie dwukrotnie w ciągu sezonu wegetacyjnego) w obu latach skoszono 
60 ha -  zmniejszając roczny koszt koszenia z 3 100 000 zł do 1 800 00 zł.
Informuję jednocześnie, że niektóre tereny administrowane przez ZDM wymagają wykaszania 
w wysokim standardzie ze względów bezpieczeństwa. Zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie „zieleń w pasie drogowym nie powinna zagrażać bezpieczeństwu uczestników ruchu, ograniczać wymaganego pola widoczności, skrajni drogi oraz utrudniać utrzymania drogi.”
•	Poznańskie Ośrodki Sportu i Rekreacji:
W związku z panującą suszą i rekomendacją Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ograniczono, częściowo ograniczono lub odstąpiono od koszenia traw. Jednostki sportowo-rekreacyjne wykonują zabiegi pielęgnacyjne terenów zielonych biorąc pod uwagę różne okoliczności, w tym przeznaczenie obiektu. Baseny i pływalnie letnie wykonały (po opadach deszczu) pojedyncze koszenie terenów w ramach przygotowań do sezonu. Obiekty sportowe posiadające boiska trawiaste z naturalną murawą, które są przeznaczone dla piłkarzy, futbolistów czy lekkoatletów wykonują zabiegi pielęgnacyjne (w tym koszenie) w takim stopniu aby spełniały wymogi i były bezpieczne dla sportowców. Boiska do siatkówki plażowej znajdujące się w bezpośrednim sąsiedztwie trawnika muszą być koszone aby chwasty nie rozsiewały się i zachowany został właściwy stan nawierzchni płyty boiska. Na terenach rekreacyjnych koszenie wykonywane jest częściowo, tak aby zapewnić drożność 
i odpowiednią widoczność ciągów komunikacyjnych oraz alejek pieszo-rowerowych. 
Koszty poniesione na koszenie zostały obniżone. W zależności od charakterystyki terenu przeprowadzane jest zasobami własnymi bądź za pośrednictwem firmy zewnętrznej, a umowy 
z wykonawcami konstruowane są tak, aby w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych nie wykonywać koszeń. POSiR przede wszystkim wykorzystuje zasoby własne, używając własnego sprzętu, przez własnych pracowników, w związku z powyższym nie jest możliwe oszacowanie kosztów amortyzacji sprzętu, paliwa i wynagrodzeń.
•	Ogród Zoologiczny:
Ogród Zoologiczny celowo utrzymuje tereny łąkowe i prowadzi gospodarkę na rzecz zachowania bioróżnorodności. Regularnie koszony jest tylko jeden trawnik – w części parkowej na terenie Starego Zoo, przy Barze Kinga. Koszenia wykonywane są przez pracowników jednostki.
•	Palmiarnia Poznańska
W związku z panującą suszą na terenie Parku Wilsona nie wykonano w bieżącym roku pełnego koszenia trawników (o łącznej powierzchni ok. 23 tys. m2. Działania ograniczono do skoszenia miejsc wymagających utrzymania niskiego trawnika w części francuskiej parku (rabata centralna). W latach wcześniejszych, bez suszy, koszenie wykonywano średnio 2-3 razy w miesiącu. Koszenia wykonywane są przez pracowników jednostki.
•	Usługi Komunalne (cmentarze komunalne):
Z uwagi na specyfikę terenów - zarówno cmentarz na Junikowie, jak i Miłostowie, dysponuje trawnikami o dwojakim charakterze: trawnikami dywanowymi, na których zlokalizowane są pola urnowe i pola pamięci oraz trawnikami łąkowymi, którymi pokryte są ścieżki prowadzące między rzędami grobów. Charakter pól urnowych, na których płyty nagrobne położone są bezpośrednio poziomo na gruncie wymusza regularne koszenie - w przeciwnym wypadku nie byłoby możliwości znalezienia i dojścia do grobu. W przypadku trawników łąkowych kwestią wymuszającą regularne ich koszenie jest  natomiast bezpieczeństwo. Tereny te są w dużej mierze nierówne, poprzerastane korzeniami drzew, a utrzymywanie ich w niekoszonym stanie powodowałoby realne zagrożenie dla zdrowia i życia osób odwiedzających. W związku z powyższym prace związane z koszeniem tych pól prowadzone są w zależności od stwierdzonych potrzeb. Ze względu na obecne warunki wysokość koszenia została jednak zmodyfikowana poprzez podniesienie wysokości koszenia. Wdrożone rozwiązanie ma na celu wzmocnienie kondycji roślin i retencji wody, a co za tym idzie zapobieganie przesuszaniu i erozji gleby. 
Działania związane z utrzymaniem zieleni na cmentarzach komunalnych są zlecane firmom zewnętrznym. Koszty związane z koszeniem są na przestrzeni lat porównywalne.
•	Wydział Gospodarki Nieruchomościami
Wydział zgodnie z rekomendacjami zmniejszył ilość koszonych traw, jednak ze względu na wzrost opłat na wysypiskach śmieci – ograniczenie koszenia nie przełożyło się na oszczędności w budżecie miasta. Poniżej przedstawiam koszty koszenia na przestrzeni ostatnich lat:
-	W roku 2019 łącznie skoszono 29,22 ha traw, za łączną kwotę 165 423 zł,
-	W roku 2018 łącznie skoszono 46,78 ha  traw, za łączną kwotę 269 369 zł,
-	W roku 2017 łącznie skoszono 42,97 ha traw, za łączną kwotę 150 344 zł,
-	W roku 2016 łącznie skoszono 55,83 ha  traw, za łączną kwotę 173 843 zł.
Informuję również, że w bieżącym roku nie planuje się koszenia na wyższym poziomie, niż w roku ubiegłym.
Z wyrazami szacunku
Z up. Prezydenta Miasta 
(-) Mariusz Wiśniewski
Z-ca Prezydenta Miasta Poznania

Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta