Poznań,  18.11.2020 r.
Znak sprawy: Or-II.0003.1.299.2020

Pan
Paweł Sowa
Radny Miasta Poznania

Nr rej.: 181120-2394

Szanowny Panie Radny,

odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta pismem z dnia            5 listopada 2020 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta do rozpatrzenia interpelację Pana  Radnego w sprawie zalegania śmieci na ulicach, uprzejmie informuję:
1.	Zgłoszenia dotyczące nieprawidłowości co do stanu czystościowego Miasta zarówno drogą tradycyjną (listownie, telefonicznie, mailowo), jak i poprzez wymienione w treści interpelacji aplikacje „Poznań w porządku” oraz „Smart City Poznań” trafiają do Wydziału Gospodarki Komunalnej. Po weryfikacji, zgłoszenie każdorazowo zostaje przekazane do dysponenta konkretnego terenu. W przypadku działek prywatnych zgłoszenie kierowane jest do Straży Miejskiej Miasta Poznania.  W przypadku terenów miejskich zgłoszenie trafia do zarządcy. I tak na przykład, zgłoszenia o zanieczyszczeniach w pasie drogowym są przekazywane do Zarządu Dróg Miejskich. W celu ustalenia właściwego zarządcy pracownicy Wydziału obsługujący aplikacje korzystają z Systemu Informacji Przestrzennej Miasta Poznania. Ustalenie władającego pozwala na sprawne przekazanie zgłoszenia do odpowiedniej jednostki. Przekazanie zgłoszenia dysponentowi terenu odbywa się niezwłocznie. Od tego momentu zarządca ma obowiązek bez zbędnej zwłoki uporządkować nieruchomość. W niektórych przypadkach uprzątnięcie uzależnione jest od dostępności dodatkowych środków finansowych. Na wydłużanie usuwania uchybień wpływają również niekiedy pozostawione pojazdy będące wrakami – w tej sytuacji zgłoszenia przekazane zostaje do Straży Miejskiej, która prowadzi odrębne postępowanie.                 W przypadku zgłoszeń dokonywanych poprzez aplikacje, informacja o zrealizowaniu zgłoszenia trafia do Wydziału Gospodarki Komunalnej drogą elektroniczną. Dodatkowo pracownicy Wydziału prowadzą wizje terenowe, celem weryfikacji stanu zgłoszeń. 
2.	a) Obecnie w okresie jesienno-zimowym jezdnie oczyszczane są wyłącznie w trybie doraźnym (do poziomu możliwości finansowych) na podstawie obserwacji stopnia zabrudzenia nawierzchni prowadzonych przez pracowników ZDM (tworzona jest fotodokumentacja), a także na podstawie zgłoszeń, głównie ze strony Straży Miejskiej, Rad Osiedli oraz mieszkańców. Najważniejsze ciągi chodnikowe oraz miejsca parkingowe w strefie płatnego parkowania oczyszczane są planowo 2 razy w tygodniu. Pozostałe chodniki sprzątane są doraźnie na podstawie bieżących obserwacji i zgłoszeń. Podkreślić należy, że sprzątanie zdecydowanej większości chodników w centrum należy do ustawowego obowiązku zarządców przyległych nieruchomości. 
b) Zgodnie z zapisami Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, jeśli wykonawca, realizujący prace związane z koszeniem, stwierdzi zaśmiecenie terenu zieleni, zobowiązany jest zgłosić to ZDM w celu zlecenia oczyszczenia. Zabronione jest rozdrabnianie śmieci kosiarkami             i koszenie zanieczyszczonych terenów zieleni. Firmy pracujące na zlecenie ZDM zajmują się pielęgnacją zieleni, a profil działalności wielu z nich nie pozwala na zbieranie odpadów z uwagi na brak odpowiednich zezwoleń czy decyzji. Włączenie usługi oczyszczania do usług związanych z pielęgnacją terenów zieleni spowodowałoby eliminację mniejszych podmiotów (firm ogrodniczych) z rynku, jak również zagrożenie podrzucania śmieci z nawierzchni utwardzonych w tereny zieleni i odwrotnie. Ponadto, ZDM zleca sprzątanie terenów zielonych w trybie doraźnym (do poziomu możliwości finansowych) na podstawie bieżących obserwacji oraz zgłoszeń. Każda usługa jest sprawdzana pod kątem rzetelności i terminowości wykonania prac. 
c) Interwencyjne sprzątanie zabrudzeń wynikających ze zdarzeń komunikacyjnych (wypadków, kolizji, zgubionych ładunków, plam olejów, potrąconych zwierząt, zwalonych drzew, itd.) realizuje firma wybrana w postępowaniu przetargowym, świadcząca usługę Pogotowia Czystości. Obecnie nadzór nad tym zakresem prac realizuje Centrum Zimowego Utrzymania działające w trybie całodobowym. Kontrolę sprawuje zarówno dyżurny patrolowy ZDM, jak           i Policja, Straż Miejska, Straż Pożarna, w zależności od rozmiaru zdarzenia drogowego.                       W zakres Pogotowia Czystości nie wchodzą zabrudzenia jezdni niewymagające natychmiastowych działań. Takie zabrudzenia zlecane są w firmom realizującym kompleksowe zimowe oczyszczanie danego rejonu miasta, wybranym corocznie w drodze postępowania przetargowego.
3.	W budżecie Miasta nie ma jednej wyodrębnionej puli środków na doraźne działania w zakresie utrzymania czystości. Środki na ten cel planowane są w ramach planów finansowych poszczególnych jednostek odpowiedzialnych za zarządzanie terenami publicznymi np. pasem drogowym, terenami zieleni czy rekreacyjnymi. 
W ZDM od wielu lat obowiązuje zasada, że w zakres kompleksowej usługi oczyszczania letniego oraz oczyszczania zimowego wchodzą równolegle zadania planowe (cykliczne) oraz zadania doraźne. Zakres prac doraźnych zapisany w umowach ma charakter opcjonalny (fakultatywny), a jego wartość wynosi do 30% procent maksymalnej wartości umowy. Taka zasada pozwala na dostosowywanie zakresu prac doraźnych do bieżących możliwości finansowych ZDM. Tym samym można stwierdzić, że ZDM posiada corocznie pulę środków na prace doraźne, przy czym jej wielkość jest zmienna, zależna od ogólnej sytuacji finansowej ZDM. Natomiast Wydział Gospodarki Komunalnej zabezpieczył kwotę w wysokości 35.000 zł w ramach interwencyjnego sprzątania terenów o niejasnym stanie prawnym. Wykonawca usługi zostanie wyłoniony w styczniu 2021 roku. W przypadku braku możliwości ustalenia zarządcy terenu Wydział zapewniania jego uporządkowanie w trybie interwencyjnym.
4.	Odbiór odpadów wystawkowych realizowany przez ZM GOAP. Zasady odbioru odpadów   wystawkowych na terenie ZM GOAP (dawniej problemowych) określone zostały w:
- Uchwale Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Odpadami Aglomeracji Poznańskiej" z dnia 22 czerwca 2020 r. nr LVII/283/2020 w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na obszarze gmin wchodzących w skład Związku Międzygminnego „Gospodarka Odpadami Aglomeracji Poznańskiej”,
- Uchwale Zgromadzenia Związku Międzygminnego "Gospodarka Odpadami Aglomeracji Poznańskiej" z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr LIX/290/2020 w sprawie szczegółowego sposobu                i zakresu świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczaną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. 
Z informacji uzyskanych od Związku Międzygminnego GOAP wynika, iż problem zalegających odpadów wystawkowych najczęściej spowodowany jest tym, że mieszkańcy wystawiają przed nieruchomości odpady, które nie podlegają odbiorowi, jak np. pojemniki po farbach, emulsjach, rozpuszczalnikach i innych chemikaliach, stolarkę okienną, ościeżnice drzwiowe, szyby okienne, części samochodowe (a do 1 września br. również ceramikę sanitarną, skrzydła drzwiowe). Firmy zajmujące się odbiorem odpadów komunalnych, w tym odpadów wystawkowych z ramienia ZM GOAP, pozostawiają odpady niepodlegające odbiorowi                       w ramach umowy (niezgodne z Regulaminem. Odpady, które nie podlegają odbiorowi mieszkaniec powinien oddać do podmiotu uprawnionego lub zawieźć na PSZOK (jeżeli są to odpady przyjmowane przez PSZOK). Pracownicy kontroli ZM GOAP w przypadku podjęcia interwencji dotyczącej zalegania odpadów, zawsze informują mieszkańców, jakie odpady są odbierane w ramach opłaty sprzed terenu nieruchomości.  Z obserwacji ZM GOAP wynika, że równie często jako odpady wystawkowe mieszkańcy wystawiają styropiany opakowaniowe oraz kartony opakowaniowe, które podlegają odbiorowi przez ZM GOAP, jednak nie w ramach odpadów wystawkowych, a odpadów zbieranych selektywnie. Styropian opakowaniowy mieszkańcy powinni umieszczać w żółtych pojemnikach/workach, natomiast kartony w niebieskich. ZM GOAP od 1 września (przyjmując nowy Regulamin), wychodząc naprzeciw mieszkańcom oraz analizując sytuację dot. zalegania odpadów po realizacji odbioru, rozszerzył katalog odpadów odbieranych w ramach odpadów wystawkowych np. o skrzydła drzwiowe (bez ościeżnic), ceramikę łazienkową czy armaturę łazienkową. Przed 1 września br odpady te najczęściej pozostawały przed nieruchomością jako odpady nieodebrane. Taka zmiana katalogu odpadów powinna pozytywnie wpłynąć na ewentualną ilość odpadów, które mogą zalegać po zrealizowanym odbiorze - czyli takich, które mieszkańcy wystawiają pomimo, iż zgodnie  z Regulaminem nie podlegają one odbiorowi w ramach odpadów wystawkowych.  
Warto zaznaczyć, że zgodnie z Regulaminem przez odpady wystawkowe należy rozumieć odpady komunalne, które ze względu na swój rozmiar, wagę, bądź rodzaj nie mogą być umieszczane w pojemnikach lub workach przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych, tj.: meble i inne odpady wielkogabarytowe (np. meble, wózki dziecięce i inwalidzkie, dywany, wykładziny, materace, rowery, zabawki, deski do prasowania, skrzydła drzwiowe, armaturę                   i ceramikę łazienkową, sanitariaty, itp.;), zużyte opony z pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t oraz zużyty sprzęt pochodzący z gospodarstw domowych. Do odpadów wystawkowych nie zalicza się części samochodowych oraz odpadów budowlanych                                 i rozbiórkowych o charakterze komunalnym, w szczególności stolarki okiennej, ościeżnic drzwiowych, części instalacji w postaci np. rur,. paneli podłogowych i ściennych, papy itp. 
Właściciele nieruchomości zamieszkanych zabudowanych budynkami wielolokalowymi zgodnie z Regulaminem (§ 5 ust 5) są zobowiązani wystawić odpady wystawkowe w dniu odbioru odpadów do godziny 6:00, przed teren nieruchomości, do krawędzi jezdni lub chodnika.           W przypadku nieruchomości, na których odpady wystawkowe gromadzone są w miejscach ogólnie dostępnych, gwarantujących dojazd dla pojazdu odbiorcy odpadów komunalnych odpady wystawkowe odbierane są z tego miejsca.  
Od 1 września br. w Regulaminie wprowadzono również nowe zapisy (§ 5 ust 6), zgodnie
z którymi dopuszcza się gromadzenie odpadów wystawkowych przez właściciela nieruchomości (zarządcę) na terenie nieruchomości zamieszkanych zabudowanych budynkami wielolokalowymi w kontenerach o minimalnej pojemności 16 000 l, w które właściciel nieruchomości (zarządca) wyposaża się samodzielnie. W takim przypadku odbiorca odpadów komunalnych nie realizuje odbioru odpadów wystawkowych z poszczególnych MGO na terenie danej nieruchomości. Odbiór odpadów wystawkowych w systemie kontenerowym odbywa się z częstotliwością jeden raz na tydzień. Szczegóły dotyczące takiego sposobu odbioru odpadów szczegółowo określone  zostały w Regulaminie.  
Działania interwencyjne prowadzone są przez Straż Miejską, która po przyjęciu zgłoszenia                 o zaleganiu odpadów przekazuje je do referatu właściwego terytorialnie dla miejsca zalegania odpadów. Jednostka Straży podejmuje czynności w celu stwierdzenia, czy doszło do naruszenia prawa, ustalenia sprawcy czynu i następnie stosuje wobec sprawcy środki mające na celu usunięcie odpadów przez sprawcę. W przypadku braki możliwości ustalenia sprawcy zaśmiecenia o zdarzeniu powiadamiany jest (zarządca) właściciel terenu/zarządca drogi, który zobowiązany jest do usunięcia odpadów na własny koszt.
5.	6. Częstotliwość opróżniania koszy ulicznych jest zróżnicowana, dostosowana do możliwości finansowych oraz uśrednionego tempa ich wypełniania się odpadkami. Uśrednione tempo nie jest jednak stabilnym parametrem, zależy od bardzo wielu czynników, dlatego w umowach zawartych z wykonawcami cykliczność opróżniania koszy jest uzupełniona o usługę dodatkowego interwencyjnego ich opróżniania. W celu skutecznego egzekwowania zapisów umów z wykonawcami, ZDM prowadzi nadzór nad opróżnianiem koszy ulicznych.
	Interwencyjne opróżnianie przepełnionych koszy odbywa się na podstawie zgłoszeń ze strony Straży Miejskiej, Rad Osiedli oraz mieszkańców. Konieczność dodatkowego opróżnienia danego kosza mieszkańcy mogą zgłaszać telefonicznie tel.: 61 64 77 231 (czynny całą dobę) oraz mailowo, e-mail: zima@zdm.poznan.pl (przez cały rok).
	Ręczne opróżnianie koszy przez pracowników firmy sprzątającej jest nagannym procederem, którego ZDM nie akceptuje - odnotowanie takich przypadków skutkuje bezwzględnym nałożeniem kary umownej. W kwestii wiązania worków na bębnach koszy starego typu, uprzejmie informuję, że ten problem skończy się wraz z likwidacją takich koszy. Nowe modele koszy, zgodne z Katalogiem Mebli Miejskich, mają wkłady niewidoczne z zewnątrz.
	Natomiast, Zarząd Transportu Miejskiego przekazał do MPK, który zawiera umowy z firmami wykonującymi usługi sprzątania przystanków, wytyczne dotyczące każdorazowej wymiany worków podczas opróżniania koszy na śmieci zlokalizowanych na przystankach. ZTM zapewnił, iż ponowni stanowisko w tej sprawie, ze wskazaniem wyciągnięcia konsekwencji przewidzianych zawartymi umowami wobec wykonawców, którzy nie realizują tego obowiązku. 

                                                                                                  	        Z wyrazami szacunku		
Z up. Prezydenta Miasta
(-) Bartosz Guss
Z-ca Prezydenta Miasta Poznania

Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta