Poznań,  02.02.2021 r.
Znak sprawy: Or-II.0003.1.3.2021

Pan
Paweł Matuszak
Radny Miasta Poznania

Nr rej.: 020221 - 3472

Szanowny Panie Radny,

odpowiadając na otrzymaną za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta pismem z dnia 
12 stycznia 2021 r. i przekazaną mi przez Prezydenta Miasta do rozpatrzenia interpelację Pana Radnego w sprawie zabudowy Fortów na terenie Poznania, uprzejmie informuję:
Ad. 1 i 2 „Czy właściciele pozostałych fortów zgłaszali chęć podjęcia działań w kwestii ich zabudowy?”. „Czy Wydział Urbanistyki i Architektury posiada dokumentacje, wizualizacje w przypadku chęci ich zabudowy?”
Zewnętrzny pierścień fortyfikacji liczy 18 fortów z czego 12 znajduje się we własności Miasta Poznania. Pozostałe 6 fortów znajduje się we własności osób fizycznych lub spółek handlowych. Spośród 6 niemiejskich fortów 2 posiadają obowiązujące plany miejscowe, 1 nie jest objęty obowiązującym ani opracowywanym planem miejscowym - ewentualne zgłoszenie zamiaru zabudowy przez ich właścicieli powinno trafić do Wydziału Urbanistyki i Architektury. 
Z informacji otrzymanych z Wydziału Urbanistyki i Architektury wynika, że w dniu 17.12.2019 r. złożono do Wydziału wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji określonej przez Inwestora jako „zmiana sposobu użytkowania oraz przebudowa i rozbudowa części podziemnej Fortu VI w Poznaniu na kompleks hotelowo-konferencyjno-muzealno-kulturalny oraz budowa zespołu budynków hotelowo-konferencyjnych wraz z układem drogowym, miejscami postojowymi, niezbędną infrastrukturą techniczną oraz usunięciem kolizji infrastruktury technicznej”. W dniu 10.02.2020 r. sprawa została zawieszona na wniosek Inwestora.
 
Dla pozostałych 3 niemiejskich fortów toczy się procedura planistyczna. 
W 2019 r. firma ARCHE Sp. z o.o. złożyła do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków koncepcję dotyczącą adaptacji i zagospodarowania Fortu VI Tietzen, przy ul. Lutyckiej/Dojazd dla celów konferencyjno-hotelowych. 
BMKZ wstępnie pozytywnie zaopiniował przedstawioną koncepcję pod następującymi warunkami: 
•	dopuszczenia zmiany sposobu użytkowania fortu na kompleks hotelowo-konferencyjno-muzealno-kulturalny, pod warunkiem zachowania w maksymalnym zakresie zabytkowej substancji fortu wraz z wnętrzami i elementami wyposażenia obiektu;
•	możliwości wprowadzenia nowej zabudowy wraz z układem drogowym i niezbędną infrastrukturą techniczną, która nie może kolidować z historycznym ukształtowaniem terenu, chronionymi strukturami ziemnymi, murowanym ogrodzeniem fortecznym oraz cenną zielenią.
Ad.3. „Jakie jest stanowisko Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w kwestii zabudowy wszystkich fortów?”
Na potrzeby projektu nowego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania prowadzona jest analiza zewnętrznego pierścienia fortyfikacji w kontekście urbanistycznym, w której poszukuje się rozwiązań umożliwiających zagospodarowanie fortów, z poszanowaniem ich walorów konserwatorskich i przyrodniczych. Wyniki analizy zostaną zaprezentowane w toku prac nad projektem nowego Studium.
Ad.4. „Jakie jest stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków w tej kwestii?”
W dniu 12.02.2018 r. do BMKZ złożono koncepcję adaptacji Fortu VIIa na potrzeby centrum aktywizacji dzieci, młodzieży i osób starszych. 28.03.2018 r. MKZ zaopiniował pozytywnie Program Funkcjonalno-Użytkowy wraz z koncepcją rewaloryzacji i adaptacji fortu na Fort Społeczny. Wspólna Przestrzeń, które stanowiły załącznik do wniosku o dofinansowanie unijne. Koncepcja była ciekawym rozwiązaniem trudnego i złożonego problemu zagospodarowania i adaptacji obiektu fortecznego do nowych funkcji.
W roku 2019 w toku konsultacji, inwestor zaproponował także w ramach kompleksowego zagospodarowania terenu, koncepcję zabudowy w otulinie fortu, inspirując się realizacjami z kraju i zagranicy, m.in. Fort Służew, Fort Sokolnickiego, Fort Vino, Fort Piłsudskiego, Fort 47a Węgrzyce, Bunkier 599 Difdijk Building. Inwestor argumentował pomysł nowej zabudowy koniecznością utrzymania fortu po zakończeniu rewitalizacji. Miejski Konserwator Zabytków wstępnie zaopiniował pozytywnie koncepcję wprowadzającą nową zabudowę, z założeniem zachowania w maksymalnym zakresie istniejącej zieleni wysokiej. W dniu 22.12.2020 został złożony przez Inwestora wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego wraz z dokumentacją projektową „Projekt budowlany. Przebudowa i rozbudowa Fortu VIIa (Strotha) oraz budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną w Poznaniu przy ul. MarcelińskiejWałbrzyskiej/ Strzegomskiej na działkach o nr 4/13 oraz 5, ark.09, obręb Ławica. Cz. Budynek Fortu VIIa, budynek techniczny, budynek blokhauzu; Cz. Budynki mieszkalne wielorodzinne A-L.” autorstwa arch. P. Marciniaka, arch. P. Litoborskiego, mgr inż. M. Masioty, czerwiec 2020
Postępowanie jest aktualnie w toku. Na powyższe prace nie została wydana jeszcze żadna decyzja administracyjna przez Miejskiego Konserwatora Zabytków.
Ad.5. „Na jakim etapie są plany zagospodarowania przestrzennego tam gdzie one jeszcze nie zostały uchwalone?”
11 fortów (Fort Ia, Fort II, Fort IIa, Fort III,  Fort  IV, Fort IVa, Fort V, Fort VIa,  Fort VIIa, Fort VIII, Fort IX) jest objętych obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. 
Dla wskazanych poniżej 4 fortów opracowywane są projekty miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego:
•	Fort I – projekt mpzp „Rejonu Minikowa w Poznaniu część A2”, który jest na etapie opracowywania koncepcji.
•	Fort IIIa -  projekt mpzp "Cmentarz Miłostowo" w Poznaniu jest na etapie opracowania koncepcji, po zbieraniu wniosków do projektu mpzp.
•	Va – projekt mpzp "Osiedle Bolesława Chrobrego - część południowa" w Poznaniu, na etapie opracowanie koncepcji.
•	VI – projekt mpzp „Podolany Południe” – część B w Poznaniu, który jest na etapie przed opiniowaniem i uzgadnianiem.
Fort VII, Fort VIIIa i Fort IXa nie są objęte obowiązującym ani projektowanym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. 
Ad.6. „Które z obecnych fortów są objęte programem Natura 2000?”
Programem Natura 2000 objęte są następujące forty na terenie Miasta Poznania: Fort I, Fort Ia, Fort II, Fort IIa, Fort III, Fort IIIa, Fort IV, Fort IVa, Fort V, Fort Va, Fort VI, Fort VIa, Fort VII, Fort VIIa, Fort VIII, Fort VIIIa, Fort IX, Fort IXa, Cytadela-Fort Winiary. 
Dodatkowo ochroną objęte są bunkry: na Sołaczu, przy ul. Wojska Polskiego oraz przy ul. Mazowieckiej.
Ad.7 i 9. „Jakie działania planuje podjąć Wydział Ochrony Środowiska, aby nie dopuścić do ich zabudowy?” „Jak w przypadku ustawy Lex Deweloper miasto chce ochronić forty przed zabudową?”
Odnosząc się do pytania Pana Radnego w kwestii działań jakie planuje podjąć Wydział Kształtowania i Ochrony Środowiska, aby nie dopuścić do zabudowy Fortów wskazać należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest narzędziem kreowania polityki przestrzennej Miasta Poznania. Wyłącznie uchwalony przez Radę Miasta miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wiąże organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach i/lub decyzję o pozwoleniu na budowę inwestycji i sposobie użytkowania terenów przeznaczonych do nowej zabudowy lub do przekształceń zabudowy istniejącej. Strategiczna ocena oddziaływania w trakcie której uchwalany jest miejscowy plan umożliwia Radzie Miasta wsłuchanie się w głos społeczny i podjęcie decyzji mającej na uwadze zrównoważony rozwój społeczny i środowiskowy. 
Zatem to w rękach Rady Miasta pozostają sprawy kształtowania ładu przestrzennego, gdyż wyłącznie uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może gwarantować właściwe zagospodarowanie terenów z poszanowaniem zrównoważonego rozwoju. 
Podobnie w przypadku procedowania lokalizacji planowanej inwestycji na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o ułatwieniu w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 219) - zwanej dalej LEX DEVELOPER, również uchwała podejmowana przez Radę Miasta wskazuje możliwość lokalizacji planowanej przez podejmującego przedsięwzięcie inwestycji we wskazanym przez niego miejscu. 
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach w myśl obowiązujących przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko  (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 283 ze zmianami) – zwanej dalej ustawą ooś, wydawana jest po stwierdzeniu zgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania, jeśli plan ten jest uchwalony oraz po sprawdzeniu czy założenia inwestycji będą spełniały wymogi ochrony środowiska wynikające z przepisów szczególnych. Brak miejscowego planu nie wstrzymuje procedowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W takim wypadku w trakcie postępowania administracyjnego sprawdzeniu podlegają założenia inwestycji czy spełnione będą wymagania ochrony środowiska wynikające z przepisów szczególnych. Ustawa LEX DEWELOPER wyłącza sprawdzanie, w trakcie procedowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodności planowanego przedsięwzięcia z prawem miejscowym. 
Podkreślić należy, że w myśl obowiązujących przepisów ustawy ooś postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się wyłącznie na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia. Prowadząc postępowanie administracyjne dotyczące wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy zwrócić uwagę, że wniosek inwestora wiąże organ wydający decyzję. Nie ma w tym wypadku możliwości lub też uprawnień do samodzielnej modyfikacji przez organ złożonego wniosku. Rzeczą organu administracji publicznej jest ustalenie, jaki jest zakres wniosku strony, która wszczęła postępowanie, ponieważ organ jest tym żądaniem związany (tak Naczelny Sąd administracyjny w wyroku z 24 lipca 2001 r. IV SA 1091/99). Mając to na uwadze wskazać należy, że rolą organu prowadzącego postępowanie administracyjne z wniosku inwestora jest wyłącznie ustalenie przedmiotu postępowania i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym podkreślenia wymaga tutaj zasada praworządności stanowiąca pierwszą zasadę ogólną wyrażoną w Kodeksie postępowania administracyjnego. Głównym jej założeniem jest działanie organów administracji publicznej w granicach i na podstawie prawa. Zasada ta stanowi powtórzenie art. 7 Konstytucji, który również mówi o tym, że „Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach:
•	nie rodzi praw do terenu; 
•	nie jest decyzją wykonalną; 
•	nie stanowi zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia i prowadzenia w jego ramach określonej działalności. 
W myśl wskazanych powyżej regulacji prawnych, w tym utrwalonego orzecznictwa w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, po uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie może zostać nałożony na Inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w trakcie którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu na środowisko.
Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest dokumentem prywatnym, podlegającym ocenie właściwych organów administracji (por. nadal aktualny wyrok NSA z 23.02.2007 r., II OSK 363/06, CBOSA; por. też K. Gruszecki, Komentarz do art. 66 u.u.i.ś., LEX/el. 2013, uw. 2). Innymi słowy, raport nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., lecz ma status dokumentu prywatnego będącego ekspertyzą rzeczoznawcy, a w istocie – przedstawieniem własnego poglądu przez stronę (tu: wnioskodawcę/inwestora), przy zaakcentowaniu, że pogląd ów odpowiada stanowisku rzeczoznawcy (por. K. Knoppek, Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993, s. 107–108; T. Ereciński [w:] K.p.c. Komentarz, Warszawa 2009, t. 1, s. 712 uw. 15 i s. 758 uw. 18). W każdym przypadku przedłożony przez inwestora raport wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy – jest dowodem z dokumentu – i jak każdy inny dowód podlega regułom postępowania dowodowego, w tym swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a.
W związku z powyższym, w toku prowadzonego postępowania w zakresie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia, wyłącznie w przypadku gdy parametry inwestycji kwalifikują je do uzyskania takiej decyzji, Wydział Kształtowania i Ochrony Środowiska, mając na uwadze przytoczone powyżej przepis m.in. ustawy ooś, kpa oraz utrwalone orzecznictwo, po uzyskaniu uzgodnień organów współuczestniczących, w tym Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, określa uwarunkowania środowiskowe, mające na celu minimalizację oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko przyrodnicze.
Podsumowując, kluczowy dla lokalizacji planowanych inwestycji jest uchwalany przez Radę Miasta miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek Inwestora planującego przedsięwzięcie, a tryb jej procedowania określa ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( t.j. Dz. U. z 2020, poz. 283 ze zmianami).
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie rodzi praw do terenu, nie jest decyzją wykonalną, nie stanowi zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia i prowadzenia w jego ramach określonej działalności. Decyzja ta jest jedną z pierwszych decyzji (jeśli nie pierwszą) w toku postępowania administracyjnego, która wstępnie weryfikuje planowane zamierzenie inwestycyjne i uprawnia do uzyskania kolejnych decyzji, tj. m.in. decyzji o warunkach zabudowy (uchwały Rady Miasta w przypadku ustawy LEX DEWELOPER), decyzji o pozwoleniu na budowę, zmianę sposobu użytkowania czy wykonania robót budowlanych.
Ad.8. „Jakie są stanowiska lub opinie Wydziałów Miasta w kwestii ich zabudowy będące stroną w postępowaniu?”
Każdy z obiektów wchodzących w skład dawnej Twierdzy Poznań jest unikatowym dziedzictwem historii, a jednocześnie stanowi trwały element architektoniczny Miasta. Każdorazowa próba dokonania istotnych zmian w tkance obiektu fortecznego wymaga uzyskania szeregu opinii w celu podjęcia właściwych decyzji. Przedstawiciele Biura Koordynacji Projektów i Rewitalizacji Miasta od kilku lat czynnie uczestniczą w posiedzeniach Zespołu doradczego ds. fortyfikacji poznańskich powołanego Zarządzeniem Nr 483/2019/P Prezydenta Miasta Poznania z dnia 3.06.2019 r. W swoim założeniu, Zespół jako ciało konsultacyjno-doradcze każdorazowo stara się wypracowywać odpowiednie rekomendacje i opinie w przypadku podejmowania ważnych inicjatyw na obiektach fortecznych. Dotyczy to jednak fortów będących w zasobie Miasta. 
W ostatnich latach w ramach działalności BKPiRM, a także Zespołu fortecznego prowadzone są dyskusje dot. rewitalizacji poszczególnych obiektów. Jednakże z uwagi na ogromne koszty, przewyższające możliwości budżetowe Miasta, działania inwestycyjne w poszczególnych obiektach mają głównie charakter cząstkowy. Biuro ściśle współpracuje z wszystkimi miejskimi zarządcami obiektów fortyfikacyjnych i zgodnie z posiadanymi kompetencjami prowadzi w tym zakresie nadzór, koordynację lub pozyskuje informacje dotyczące postępu prac remontowych lub innych inicjatyw na fortach. 
Aktualnie sztandarową inwestycją jest rewitalizacja Fortu VII, realizowana przez Wielkopolskie Muzeum Niepodległości we współpracy z Biurem. W ramach zasobu fortecznego Muzeum są także Forty VIIIa i IX, gdzie na bieżąco dokonywane są niezbędne remonty cząstkowe. 
Istotnym zarządcą miejskich obiektów fortecznych jest spółka ZKZL, która dokonuje częściowych prac remontowych ze środków własnych lub w ramach PBO (m.in. na Forcie Ia, IVa i IXa). Biuro współpracuje także z Ogrodem Zoologicznym, na terenie którego znajduje się Fort III, a w stosunku do którego dyrekcja ZOO posiada plany rozwoju. Warto również dodać, iż od kilku lat trwają działania aktywizacyjne na terenie dawnej kaponiery kolejowej. Ponadto, we współpracy z PLOT od kilku lat Biuro organizuje najważniejszą miejską imprezę „forteczną”, jaką są Dni Twierdzy Poznań. 
Reasumując, podejmowane przez Miasto działania rewitalizujące poszczególne obiekty forteczne, stanowią w dużej mierze skuteczną formę zachowania i rozwoju tych obiektów, szanując jednocześnie ich unikatowy charakter, także ten przyrodniczy związany z obszarem Natura 2000.  

Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
      (-) Bartosz Guss
Z-CA PREZYDENTA MIASTA POZNANIA

Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta