Poznań, 11.08.2025 roku
Znak sprawy: Or-II.0003.1.229.2025
Nr rej.: 12082500388
Pani
Magdalena Antolczyk
Radna Miasta Poznania
Szanowna Pani Radna,
odpowiadając na otrzymane za pośrednictwem Przewodniczącego Rady Miasta Poznania pismem z 31 lipca 2025 roku i przekazane mi przez Prezydenta Miasta Poznania do rozpatrzenia zapytanie Pani Radnej w sprawie działań integracyjnych dla osób z doświadczeniem migracji i uchodźstwa, uprzejmie informuję:
Ad 1. „Jakie programy i działania integracyjne dla cudzoziemców oraz osób z doświadczeniem uchodźczym i migracyjnym są obecnie realizowane przez Miasto Poznań? Czy działania te kierowane są głównie do określonej kategorii wiekowej?”
Wraz z końcem ubiegłego roku przestała obowiązywać uchwała dotycząca „Polityki na rzecz integracji migrantek i migrantów na lata 2023-2024” [1]. 
Mimo iż Miasto nie ma obecnie obowiązującego dokumentu dotyczącego integracji cudzoziemców w Poznaniu, to cały czas migranci są wspierani różnymi działaniami. Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych zlecił organizacji pozarządowej Migrant Info Point prowadzenie Centrum Wsparcia Cudzoziemców w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2025 roku. W Centrum udzielane są porady prawne oraz informacje związane z legalizacją pobytu, pracy oraz spraw związanych z życiem codziennym, a także prowadzone są spotkania integracyjne, warsztaty i kursy zawodowe. Miasto przeznaczyło na działania Centrum 200 000 złotych. 
Dodatkowo dzięki funduszom przekazanym Miastu przez rząd Tajwanu i UNICEF możliwe było zapewnienie uchodźcom niezbędnej pomocy, w tym wsparcia socjalnego, edukacyjnego oraz integracyjnego. 
W ramach projektu „Punkt informacyjno-doradczy dla obywatelek i obywateli Ukrainy – Migrant Info Point” (sfinansowanego ze środków przekazanych przez rząd Tajwanu i UNICEF):
•	od 2 stycznia do 30 czerwca 2025 roku, pięć dni w tygodniu, funkcjonował punkt informacyjno-doradczy, w którym oferowano wsparcie obejmujące zagadnienia administracyjno-prawne, dotyczące działania instytucji publicznych, możliwych form pomocy i miejsc jej udzielania. Informacje przekazywano w językach: ukraińskim, rosyjskim, polskim i angielskim, również telefonicznie i on-line. W ramach działalności punktu przeprowadzano diagnozy z migrantami/uchodźcami sprawdzające ich potrzeby, co pomagało kierować do nich właściwe formy wsparcia;
•	przeprowadzono trzy kursy języka polskiego. Każdy kurs obejmował 60 jednostek lekcyjnych nauki (45 godzin zegarowych);
•	zorganizowano wydarzenia integracyjno-adaptacyjne – odbyło się 36 spotkań o różnej tematyce (artystycznej, filmowej, rękodzielniczej, samorozwojowej czy dotyczącej tradycji), aby dotrzeć do osób o różnych zainteresowaniach i potrzebach;
•	od 3 marca do 30 czerwca 2025 roku prowadzony był cykl działań integracyjno-adaptacyjnych dla obywateli i obywatelek Ukrainy, którzy przybyli do Poznania w wyniku działań wojennych. Działania skoncentrowane były na różnych obszarach: społecznym, językowym, rynku pracy. Cykl spotkań integracyjno-adaptacyjnych obejmował 62 spotkania grupowe. Wszystkie zajęcia odbywały się cykliczne i uwzględniały zróżnicowane potrzeby i kompetencje uczestników, w tym poziom znajomości języka polskiego (niektóre zajęcia prowadzone były w języku ukraińskim lub rosyjskim). Odbyły się zajęcia integracyjno-językowe (język polski) dla seniorów, klub konwersacyjny języka angielskiego, zajęcia ruchowo-relaksacyjne, pikniki międzynarodowe a w ramach wsparcia na rynku pracy –szkolenia dotyczące uznania dyplomów, legalnego zatrudnienia w Polsce, pisania CV i korespondowania z pracodawcą, rozliczania PIT, emerytury w Polsce. Szkolenia były uzupełniane o konsultacje indywidualne;
•	zapewniono możliwość konsultacji dla obywateli Ukrainy dotyczących tego, jak rozwijać kompetencje językowe na wyższym poziomie, jak przygotować się do egzaminu na poziomie B1;
•	podjęto działania skierowane do uczniów i nauczycieli (opisane przy odpowiedzi na czwarte pytanie).
W 2024 roku Miasto Poznań wraz z partnerami otrzymało dofinansowanie z Funduszy Europejskich (na lata 2024-2026) na realizację projektu „Zintegrowani w Poznaniu – wsparcie i integracja społeczno-gospodarcza obywateli państw trzecich, w tym migrantów”. Celem głównym projektu (trwającego od 1 maja 2024 do 31 grudnia 2026 roku) jest poprawa poziomu integracji społeczno-gospodarczej obywateli państw trzecich poprzez dostarczenie im kompleksowego wsparcia w zakresie prawnym, społeczno-ekonomicznym, kulturowym, dostosowanego do indywidualnych potrzeb i sytuacji, w której się znajdują. Projekt skierowany jest do osób fizycznych, nieposiadających obywatelstwa żadnego z krajów Unii Europejskiej ani krajów takich jak: Norwegia, Islandia, Liechtenstein oraz Szwajcaria, które uczą się, pracują lub zamieszkują w Poznaniu, w szczególności do osób (w tym z niepełnosprawnościami), które po agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę zostały objęte ochroną czasową. Projekt jest realizowany przez Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych wspólnie z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, Miejskim Centrum Interwencji Kryzysowej i partnerem – Migrant Info Point. Projekt będzie trwał do 31 grudnia 2026 roku i zakłada kilka rodzajów wsparcia, które będzie udzielane na podstawie przeprowadzanej indywidualnej diagnozy potrzeb. W ramach projektu przewidziano pięć głównych zadań:
1.	działania adaptacyjne:
•	nauka języka polskiego (Migrant Info Point),
•	kursy adaptacyjne (Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie),
2.	wsparcie prawne i psychologiczne (Migrant Info Point i Miejskie Centrum Interwencji Kryzysowej);
3.	wsparcie asystenckie w codziennym funkcjonowaniu (Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie);
4.	wsparcie w adaptacji i integracji społeczno-kulturalnej (Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych). Zaplanowano 30 wydarzeń, w tym wycieczki, warsztaty, wyjścia do kina, inicjatywy „Aktywna kobieta” oraz Integracyjny Klub Seniora, które są zlecane organizacjom pozarządowym;
5.	wsparcie kompetencji zawodowych (Wydział Zdrowia i Spraw Społecznych oraz Migrant Info Point).
Ad 2. „Czy prowadzone są działania ewaluacyjne pozwalające ocenić skuteczność dotychczasowych programów i inicjatyw?”
W 2023 roku Rada Miasta Poznania powołała Radę ds. integracji migrantek i migrantów [2], której zadaniem było monitorowanie, wspieranie oraz ocena realizacji „Polityki na rzecz integracji migrantek i migrantów na lata 2023-2024” w konkretnych obszarach. Spotkania Rady były okazją do dialogu i wymiany dobrych praktyk między przedstawicielkami i przedstawicielami Urzędu Miasta Poznania, Rady Miasta Poznania, organizacji pozarządowych oraz środowiska akademickiego, czyli osób, które działają na rzecz integracji migrantek i migrantów w Poznaniu. W sprawozdaniu z realizacji Polityki, które zostało przekazane Pani Radnej 27 maja 2025 roku na platformie Internetowy Asystent Radnego, można przeczytać, jakie działania zrealizowano w latach 2023-2024. 
Ad 3. „Jakie są najbliższe plany Miasta Poznania dotyczące dalszych działań integracyjnych?”
Obecnie trwają prace nad nowym projektem polityki na rzecz integracji migrantek i migrantów w Poznaniu, na lata 2026-2031. To kluczowy moment, ponieważ od jakości i trafności zawartych w nim zapisów będzie zależało, jak efektywnie Poznań będzie wspierał osoby z doświadczeniem migracyjnym w kolejnych latach. Konsultacje społeczne dotyczące tego dokumentu będą trwać od 18 sierpnia do 26 września 2025 roku [3]. Zaplanowano przeprowadzenie trzech spotkań z mieszkańcami oraz internetową ankietę.
Jednocześnie do 2026 roku kontynuowany będzie projekt „Zintegrowani w Poznaniu – wsparcie i integracja społeczno-gospodarcza obywateli państw trzecich, w tym migrantów”, opisany w ramach odpowiedzi na pierwsze pytanie.
Planowane jest również rozwijanie współpracy z organizacjami społecznymi działającymi na rzecz integracji dzieci i młodzieży cudzoziemskiej, wspieranie szkół w tworzeniu oddziałów przygotowawczych (szczególnie tam, gdzie liczba uczniów cudzoziemskich systematycznie rośnie) oraz organizacji dodatkowych zajęć z języka polskiego dla uczniów, którzy nie posługują się biegle językiem polskim.
Ad 4. „Jak Miasto wspiera szkoły i przedszkola, w których uczy się coraz więcej dzieci cudzoziemskich?”
Miasto Poznań podejmuje szereg działań wspierających proces integracji dzieci cudzoziemskich w poznańskich placówkach oświatowych. Wsparcie to koncentruje się przede wszystkim na zapewnieniu dzieciom odpowiednich warunków do nauki, adaptacji oraz integracji z rówieśnikami i środowiskiem szkolnym.
Uczniowie pochodzący z zagranicy korzystają z nauki i opieki w szkołach i przedszkolach w Polsce na takich samych warunkach jak polscy uczniowie  [4, 5]. Dodatkowo organizowane są oddziały przygotowawcze dla uczniów, którzy nie znają języka polskiego lub znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, wymagają dostosowania procesu kształcenia do ich potrzeb edukacyjnych, a także dostosowania formy organizacyjnej wspomagającej efektywność ich kształcenia. W szkołach podstawowych prowadzonych przez Miasto Poznań oddziały przygotowawcze dla uczniów cudzoziemskich, wśród których najwięcej jest uczniów z Ukrainy i Białorusi, funkcjonują od 2018 roku. W bieżącym roku szkolnym oddziały działają w ośmiu placówkach (łącznie 29 oddziałów).
Miasto Poznań od wielu lat wspiera uczniów przybywających z zagranicy, organizując dodatkowe, bezpłatne lekcje języka polskiego oraz umożliwiając wyrównywanie różnic programowych z innych przedmiotów (głównie historii, geografii, matematyki). Uczniowie z Ukrainy mają prawo do czterech godzin dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, pozostali uczniowie z zagranicy – do dwóch godzin. Lekcje organizuje dyrektor szkoły (indywidulanie lub w grupach do 15 uczniów). 
W szkołach organizowane są zajęcia pozalekcyjne, w których mogą uczestniczyć uczniowie z Polski i z zagranicy. Celem tych zajęć jest wspieranie integracji, ułatwienie adaptacji, rozwój relacji rówieśniczych oraz budowanie przyjaznego środowiska szkolnego.
Szkoły zatrudniają specjalistów: pedagogów, psychologów i logopedów, którzy wspierają uczniów cudzoziemskich w procesie adaptacji i integracji, również poprzez współpracę z ich rodzinami.
Wydział Oświaty, w ramach środków otrzymywanych z Funduszu Pomocy, zatrudnia w poznańskich szkołach asystentów międzykulturowych, a w przedszkolach pomoce nauczyciela. Ich zadaniem jest miedzy innymi pośredniczenie w kontaktach między szkołą a rodzinami uczniów cudzoziemskich, pomoc uczniom w codziennym funkcjonowaniu w szkole oraz wspieranie nauczycieli w pracy z dziećmi z różnych kręgów kulturowych.
W ramach współpracy z UNICEF w poznańskich szkołach realizowane były działania wspierające uczniów z doświadczeniem migracji, w tym również programy edukacyjne, zajęcia integracyjne oraz wsparcie psychologiczne i pedagogiczne. 
Projekt „Punkt informacyjno-doradczy dla obywatelek i obywateli Ukrainy – Migrant Info Point”, opisany również punkcie 1, obejmował następujące działania skierowane do uczniów i nauczycieli:
•	przeprowadzenie warsztatów/szkoleń dla młodzieży szkolnej (w 11 szkołach) dotyczących aktywności na rynku pracy, a także spotkań/szkoleń dla kadry pedagogicznej, by wesprzeć ich kompetencje do pracy z dziećmi pochodzącymi z Ukrainy i innych krajów;
•	opracowanie narzędzi (ankiet) do badania dobrostanu i potrzeb wielokulturowych społeczności szkolnych. Ankiety umożliwiają zbadanie stanu aktualnego oraz potrzeb szkolnej społeczności w kontekstach edukacyjnym i integracyjnym. Szkoły będą mogły wykorzystać ankiety w badaniu dobrostanu oraz potrzeb uczniów i uczennic z Ukrainy (oraz innych uczniów i uczennic z doświadczeniem migracji w szkole). Ankiety zostały opracowane w podziale na wiek: klasy 1-3, 4-6, 7-8 oraz szkoły ponadpodstawowe. Przygotowano je także dla grona pedagogicznego (wychowawców, nauczycieli oraz rodziców/opiekunów prawnych;
•	przygotowanie publikacji „Językowe aspekty nauczania przedmiotowego dla uczniów z doświadczeniem migracji” i przeprowadzenie związanych z tym warsztatów w poznańskich szkołach. Celem publikacji jest zwrócenie uwagi kadry pedagogicznej na potrzeby językowe dzieci z doświadczeniem uchodźstwa/migracji i wskazanie sposobów na dostosowanie treści przedmiotowych do tych potrzeb. Warsztaty dla osób uczących w i poznańskich szkołach dotyczyły praktycznego zastosowania opisanych rozwiązań.
W ramach współpracy z UNICEF w poznańskich szkołach realizowane były również inne działania wspierające uczniów z doświadczeniem migracji, w tym także programy edukacyjne, zajęcia integracyjne oraz wsparcie psychologiczne i pedagogiczne. 
Centrum Doradztwa Zawodowego dla Młodzieży, w ramach tego projektu, prowadzi Punkt Doradztwa Zawodowego dla młodzieży ukraińskiej, białoruskiej i romskiej. Działania punktu obejmują:
•	indywidualne konsultacje dla uczniów;
•	grupowe zajęcia z doradztwa zawodowego i wiedzy o rynku pracy;
•	organizację zajęć kształtujących postawy przedsiębiorcze;
•	opracowanie i udostępnienie materiałów dydaktycznych i informacyjnych dla uczniów, ich rodziców oraz asystentów kulturowych i szkolnych doradców zawodowych;
•	doradztwo informacyjne dla rodziców;
•	organizację spotkań grupowych z zakresu doradztwa zawodowego dla rodziców, asystentów kulturowych i szkolnych doradców zawodowych.
W 2024 roku Miasto Poznań prowadziło pilotażowy program praktycznych warsztatów zawodowych dla dzieci z koczowiska przy ulicy Umultowskiej. Uczniowie szkół podstawowych uczestniczyli między innymi w zajęciach rzemieślniczych takich jak kowalstwo czy introligatorstwo – mających na celu pokazanie im realnych ścieżek zawodowych i rozwój kompetencji zawodowych. W roku szkolnym 2025/2026 planowany jest program praktycznych warsztatów zawodowych dla dzieci romskich w dziedzinie cukiernictwa oraz ceramiki.
Miasto Poznań nieustannie monitoruje potrzeby placówek edukacyjnych w zakresie wsparcia dzieci cudzoziemskich (w tym liczbę uczniów cudzoziemskich) i w miarę możliwości organizacyjnych oraz finansowych rozwija systemowe formy pomocy w tym obszarze.
Podstawa prawna
[1] Uchwała Nr LXXIX/1429/VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 21 lutego 2023 roku w sprawie przyjęcia „Polityki na rzecz integracji migrantek i migrantów na lata 2023-2024”.
[2] Uchwała Nr LXXXIV/1576/VIII/2023 Rady Miasta Poznania z dnia 6 czerwca 2023 roku w sprawie powołania Rady do spraw integracji migrantek i migrantów.
[3] Zarządzenie Nr 566/2025/P Prezydenta Miasta Poznania z dnia 28 lipca 2025 roku w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych dotyczących polityki na rzecz integracji migrantek i migrantów w Poznaniu na lata 2026-2031.
[4] Art. 165 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe.
[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2017 roku w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw.
Z wyrazami szacunku
Z up. PREZYDENTA MIASTA
(–) Jędrzej Solarski
Z-CA PREZYDENTA
MIASTA POZNANIA
Do wiadomości:
Przewodniczący Rady Miasta